فرهنگی
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در طول تاریخ، جریانها و جنبشهای مختلفی با عنوانهایی مانند «اصلاح»، «تجدّد» و «نجات انسان» ظهور کردهاند؛ اما همیشه هر حرکتی که خود را اصلاحگر معرفی کرده، به اصلاح منتهی نشده است. بهویژه در دو قرن اخیر، نمونههایی را میتوان دید که با شعار اصلاح و تغییر، نهتنها به بهبود وضعیت انسان منجر نشدند، بلکه در مواردی زمینهساز فساد، فروپاشی اخلاق و دور شدن انسان از معنویت شدند. این تجربه تاریخی نشان میدهد که صرفِ ادّعای اصلاح، برای تشخیص یک جریان اصلاحگر کافی نیست؛ بلکه باید پرسید اصلاح بر اساس چه معیاری و در چه مسیری دنبال میشود.
ادیان آسمانی دقیقاً برای همین مسئله، معیارهایی روشن در اختیار انسان قرار دادهاند. در نگاه اسلام، اصلاح از یک مفهوم مبهم و سلیقهای فراتر میرود و با ایمان و عمل صالح معنا پیدا میکند. قرآن کریم معیارهایی مشخص برای ایمان و عمل صالح بیان کرده و نشان میدهد که هر تغییری الزاماً اصلاح نیست. بنابراین، برای ارزیابی جریانهایی که خود را اصلاحطلب یا نجاتبخش معرفی میکنند، باید به جای توجّه صرف به شعارها، عملکرد آنان را با معیارهای وحی و آموزههای قرآن سنجید.
بهترین معیار در قرآن نیز روش زندگی پیامبران بزرگ است که با علوم الهی، از آینده جهان تا روز قیامت با خبر بودند و آرزوی پیوستن به جمع صالحان و یاران امام زمان علیه السلام در رجعت را داشتند، لذا تمام سعی خود را برای اصلاح جامعهشان بهکار بستند، زیرا دنیا را کلاس درسی برای تمرین صالحیّت میدانستند و با وعده خداوند آشنا بودند که: « وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُون؛ در زبور پس از ذِکر نوشتهایم که زمین را بندگان صالح ما به ارث خواهند برد»[سوره انبیاء: 105].
برای مثال، حضرت ابراهیم علیهالسلام پس از سالها تلاش برای اصلاح جامعه خود از آیین شرک و بتپرستی، چنین دعا فرمود: «پروردگارا، به من حُکم عطا کن و مرا به صالحان ملحق بفرما»[سوره شعراء: 83]. خداوند نیز دعای او را اجابت کرده و میفرماید: «و ما او را در این دنیا برگزیدیم، و البته در آخرت نیز از صالحان خواهد بود»[سوره بقره: 130]. …
