استانها
خبرگزاری تسنیم ـ یادداشت؛ رضا صفری| یک امضا، بیش از شلیک هزار گلوله، میتواند توازن قدرت را دگرگون کند. تاریخ روابط بینالملل نشان داده که بسیاری از تحولات بین المللی در پشت میزهای مذاکره آغاز شدهاند. در همین چارچوب، خبر شکلگیری پیمان دفاعی و امنیتی میان ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی شایسته توجه جدی است؛ رویدادی که در صورت تبدیل شدن به یک همکاری راهبردی پایدار، میتواند یکی از مهمترین تحولات امنیتی غرب آسیا و جهان اسلام در دهه آینده باشد.
این پیمان صرفاً یک توافق دوجانبه یا چندجانبه معمولی نیست، بلکه تلاشی برای ترسیم یک هندسه امنیتی جدید در منطقه است؛ هندسهای که در آن ترکیه فناوری دفاعی، عربستان ظرفیت مالی و اقتصادی، و پاکستان توان نظامی و بازدارندگی هستهای خود را در یک چارچوب مشترک قرار میدهند. چنین ترکیبی، در صورت تداوم و نهادینهسازی، میتواند به شکلگیری یک بلوک قدرت کمسابقه در جهان اسلام منجر شود.
ترکیه طی یک دهه گذشته با توسعه صنایع دفاعی، تولید پهپادهای رزمی، سامانههای موشکی، شناورهای نظامی و پروژههای جنگنده بومی، جایگاه خود را از یک واردکننده تسلیحات به یک بازیگر صادرکننده فناوری دفاعی ارتقا داده است. عربستان نیز در چارچوب چشمانداز 2030 در پی بومیسازی صنایع نظامی و کاهش وابستگی به تأمینکنندگان غربی است. پاکستان نیز علاوه بر برخورداری از ارتشی بزرگ و باتجربه، تنها قدرت هستهای جهان اسلام محسوب میشود. همافزایی این سه ظرفیت، در صورت تبدیل شدن به همکاری عملیاتی، میتواند معادلات امنیتی منطقه را بهطور قابلتوجهی تحتتأثیر قرار دهد.
با این حال، اهمیت این پیمان صرفاً به حوزه نظامی محدود نمیشود. این همکاری را میتوان نشانهای از گذار تدریجی منطقه از امنیت وابسته به خارج بهسمت امنیت منطقهمحور دانست. در سالهای گذشته، بسیاری از کشورهای منطقه امنیت خود را بر پایه حمایت قدرتهای فرامنطقهای تعریف میکردند، اما اکنون تلاش برای ایجاد سازوکارهای امنیتی بومی و مستقل در حال افزایش است. این روند، بخشی از تغییرات گستردهتر در مسیر شکلگیری نظم چندقطبی در نظام بینالملل محسوب میشود.
ایران در برابر این تحول چه جایگاهی خواهد داشت؟
برای جمهوری اسلامی ایران، این تحول نه یک …
