استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، کافی است قدم در نخستین کوچههای بافت تاریخی بشرویه بگذاری تا گویی مرز میان امروز و گذشته از میان برداشته میشود؛ دیوارهای کاهگلی، ساباطهای خنک، کوچههای پیچدرپیچ، درهای چوبی و بادگیرهایی که هنوز با آفتاب کویر کنار میآیند، روایتی هشتصدساله را پیش چشم میگذارند؛ روایتی از شهری که در دل اقلیم سخت کویر، نه تنها دوام آورده بلکه هنوز در آن زندگی جریان دارد.
اینجا بافت تاریخی بشرویه است؛ یکی از ارزشمندترین نمونههای معماری تاریخی شرق ایران که در وسعتی حدود 22 هکتار شکل گرفته و در 17 اسفند 1381 با شماره 7836 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
چهار محله «میانده»، «قلعهنو»، «مقری» و «سرپل» در کنار یکدیگر ساختاری منسجم و پیوسته را شکل دادهاند؛ ساختاری که خانههای مسکونی، مساجد، بناهای مذهبی، آبانبارها، مدارس و فضاهای عامالمنفعه را در خود جای داده و امروز به یکی از مهمترین شناسنامههای تاریخی بشرویه تبدیل شده است.
شهری که از دل کویر سر برآورد
پژوهشهای تاریخی، آغاز شکلگیری بشرویه را به اواخر دوره ایلخانی و سکونتگاهی با عنوان «گَلهحوض» نسبت میدهند؛ سکونتگاهی که در دوره تیموری به روستایی بزرگ و آباد تبدیل شد و در دوره صفوی، با توسعه ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی، به شهری منسجم و پویا رسید. قرنها از آن روزگار گذشته است، اما استخوانبندی شهر تاریخی همچنان پابرجاست.
اگرچه فرسایش زمان بر چهره برخی بناها نشسته و شماری از ساختمانها نیز آسیب دیده یا فرو ریختهاند، اما بخش قابل توجهی از بافت تاریخی بشرویه همچنان زنده است و زندگی در آن جریان دارد؛ خانههایی که برخی همچنان مسکونیاند و برخی دیگر با تغییر کاربری به اقامتگاههای بومگردی، موزه و فضاهای فرهنگی تبدیل شدهاند.
موزهای به وسعت 22 هکتار
عباس غمخوار، فعال حوزه میراث فرهنگی بشرویه، با اشاره به ویژگیهای این بافت تاریخی اظهار داشت: بافت تاریخی بشرویه یکی از بافتهای ارزشمند شرق ایران است که در وسعت 22 هکتار به ثبت ملی رسیده است.
وی بافت تاریخی بشرویه را «موزهای خشت و گل» در گستره خراسان دانست و گفت: بیشتر خانههای تاریخی این بافت دارای دو ایوان هستند، اما نمونههایی از خانههای چهارایوانه نیز وجود دارد که …
