استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از دفتر جزایر خلیج فارس، عبدالرحیم رضوانی | در غربیترین نقطه جزیره قشم، جایی که آبهای خلیجفارس به کرانههای ایران میرسند، گورستانی خاموش در دل باسعیدو قرار دارد؛ جایی که سنگهای فرسوده آن، فراتر از نام و تاریخ حکشده بر خود، بخشی از تاریخ پرالتهاب خلیجفارس را روایت میکنند.
گورستان انگلیسیهای باسعیدو را نمیتوان تنها محل دفن چند تبعه خارجی دانست. این گورستان، بخشی از حافظه تاریخی منطقهای است که قرنها در معرض رقابت قدرتهای بزرگ برای تسلط بر مسیرهای دریایی و تأمین منافع اقتصادی و راهبردی قرار داشته است.
باسعیدو به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در غرب قشم و قرار گرفتن در مجاورت مسیرهای مهم دریایی، از نقاط قابل توجه خلیجفارس بوده است. همین موقعیت، در دورههایی از تاریخ، توجه قدرتهای خارجی را به این نقطه جلب کرد؛ قدرتهایی که خلیجفارس را بخشی مهم از شبکه ارتباطی، تجاری و نظامی خود میدانستند.
پس از تحولات نظامی و سیاسی سالهای 1819 و 1820 در خلیجفارس، حضور بریتانیا در این منطقه گسترش یافت و باسعیدو نیز در اوایل دهه 1820، بهویژه از سال 1823 میلادی، به یکی از پایگاههای دائمی دریایی بریتانیا در خلیجفارس تبدیل شد. آنچه امروز از آن دوره باقی مانده، تنها مجموعهای از بقایای تاریخی نیست؛ بلکه نشانهای از دورهای است که خلیجفارس در محاسبات قدرتهای استعماری، جایگاهی فراتر از یک آبراه داشت.
برای بریتانیا، که هند مهمترین مستعمره آن محسوب میشد، امنیت مسیرهای دریایی میان اروپا و هند اهمیت حیاتی داشت. خلیجفارس در این میان، حلقهای راهبردی در مسیر ارتباطی شرق و غرب بود و جزایر و بنادر واقع در این پهنه آبی، ارزش ژئوپلیتیکی ویژهای پیدا میکردند.
اما تاریخ یک نکته مهمتر از چگونگی ورود قدرتها دارد: سرانجام حضور آنها.
امروز در باسعیدو، از آن قدرت گسترده استعماری، ناوگان و نفوذ منطقهای، چیزی جز نشانههایی تاریخی باقی نمانده است؛ سنگهایی که در سکوت ایستادهاند و به نسلی جدید یادآوری میکنند که هیچ قدرتی، هر اندازه بزرگ، تضمینی برای ماندگاری در سرزمین دیگران ندارد.
باسعیدو را اگر در امتداد تاریخ خلیجفارس ببینیم، این معنا روشنتر میشود. پیش از بریتانیا نیز قدرتهای خارجی دیگری برای تسلط …
