استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از نطنز، واکاوی تفکیک میان دو مفهوم «انزوا» و «تقیه راهبردی» یک ضرورت است وسوال اساسی این است که آیا رفتار سیاسی امامان در دوران فشار عباسیان، نوعی کنارهگیری از میدان بوده یا یک کنشِ پنهان است؟
از طریق تحلیل رفتار سیاسی امام حسن عسکری (ع)، استدلال میشود که تقیه، برخلاف انزوا، یک «کنشِ دارای هدف» است که با مدیریت ریسک و حفظ پتانسیلهای نهادی، به دنبال بقای جریان در بلندمدت است.
در مطالعات علوم سیاسی، «سکوت» یا «عدم حضور در میدان» معمولاً به معنای شکست یا رها کردن میدان تلقی میشود. در تاریخ تشیع نیز گاهی به اشتباه، دوره حضور امامان در سامرا را دورانی از «انزوا» قلمداد کردهاند.
برای درک صحیح این موضوع، باید میان «بیاثری» و «کنش پنهان» تمایز قائل شد؛ رفتار امام حسن عسکری (ع)، نمونه اعلای یک کنشِ راهبردی است که در پوششِ احتیاط یا همان تقیه اجرا میشد.
برای درک این تفاوت، باید به ویژگیهای هر دو مفهوم پرداخت؛ «انزوا» یک حالتِ انفعالی است که در آن سوژه، پیوند خود را با جامعه و ساختارهای قدرت میگسلد و از این طریق، توان اثرگذاری خود را از دست میدهد.
انزوا معمولاً بدون برنامه و در نتیجه شکست مواجهه رخ میدهد و در مقابل، «تقیه راهبردی» یک مفهومِ پویا در علوم سیاسی است و تقیه در اینجا به معنای «مدیریت نمایشی حضور» است.
این موضوع به این معنی است که سوژه بهگونهای رفتار میکند که با انتظارات دشمن (حاکم) همسو به نظر برسد، اما در لایههای زیرین، همچنان بر برنامههای اصلی خود تأکید میورزد؛ تقیه راهبردی بر سه پایه حفظ نیروهای انسانی و حفظ پیوند با بدنه اجتماعی در قالبهای غیررسمی استوار است.
تحلیل رفتار امام حسن عسکری (ع) بر مبنای تقیه راهبردی
با بررسی شواهد …
