استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، حجتالاسلام علیاصغر اسلامیتنها، استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) در سخنانی گفت: فهم پدیده اربعین نیازمند عبور از نگاه صرفاً مدیریتی، ابزاری و تکنوکراتیک است.
به باور وی، اربعین پیش از آن که یک ظرفیت اجتماعی قابل مدیریت یا یک ابزار نرم در حوزه حکمرانی باشد، یک آیین دینی و فرهنگی است که در فرآیند تولید و بازتولید معنا در زندگی انسان نقش ایفا میکند.
وی با نقد مفهوم «فناوری اجتماعی» در تحلیل آیینها بیان کرد: تبدیل آیین به فناوری، موجب تقلیل جایگاه وجودی آن میشود، زیرا فناوری اساساً با منطق ابزار، کارکرد و حل مسئله تعریف میشود، در حالی که آیین دارای ساحتی عمیقتر و مرتبط با معنا، هویت و تجربه زیسته انسان است. از این منظر، آیین صرفاً وسیلهای برای رسیدن به یک هدف بیرونی نیست، بلکه خود بستری برای شکلگیری معنا و تحول درونی انسان محسوب میشود.
اسلامیتنها تصریح کرد: یکی از دلایل شکلگیری نگاه فناوریمحور به آیینها، غلبه رویکرد مدیریتی در جوامع مدرن است. در این رویکرد، پدیدههای بزرگ اجتماعی اغلب به عنوان ابزارهایی برای ساماندهی، کنترل و مدیریت جمعیتها مورد توجه قرار میگیرند. بر اساس این نگاه، اجتماع عظیم اربعین ممکن است به عنوان یک «فناوری نرم حکمرانی» تحلیل شود؛ اما چنین رویکردی خطر نادیده گرفتن لایههای معنایی و فرهنگی این پدیده را به همراه دارد.
وی همچنین به نگاه اقتصادی و بازاریابی اشاره کرد و افزود: گاهی پدیدههای آیینی به فرصتهایی برای بهرهبرداری فرهنگی یا اقتصادی تقلیل پیدا میکنند. در چنین شرایطی، ارزش اصلی آیین، یعنی توانایی آن در ایجاد معنا، تعلق و تجربه مشترک، تحت تأثیر نگاه سودمحور قرار میگیرد.
از دیدگاه وی، رویکرد تکنوکراتیک نیز یکی دیگر از عوامل تقلیل آیین به فناوری است؛ زیرا این رویکرد تلاش میکند همه پدیدهها را در قالب «مسئله» تعریف کند و برای آنها راهحل فنی ارائه دهد، در حالی که برخی پدیدههای انسانی نیازمند فهم عمیق، مشارکت و تجربه درونی هستند.
اسلامیتنها با اشاره به اندیشه گابریل مارسل، فیلسوف فرانسوی، میان دو نوع مواجهه انسان با جهان تمایز گذاشت: مواجهه مسئلهمحور و مواجهه رازآلود. در مواجهه مسئلهمحور، انسان پدیده …
