استانها
خبرگزاری تسنیم ـ نرگس رسولی| زنجان را اگر روی نقشه اقتصادی ایران جستوجو کنیم، با استانی مواجه میشویم که تقریباً هیچیک از مؤلفههای جغرافیایی و زیرساختی لازم برای تبدیل شدن به یک قطب اقتصادی را کم ندارد؛ استانی که در مسیر کریدورهای مهم ارتباطی و انرژی قرار گرفته، به راهآهن تهران ـ اروپا متصل است، از مسیر بزرگراه آسیایی AH عبور میکند و در شعاع 400 کیلومتری آن، بازار بزرگی با جمعیتی بیش از 40 میلیون نفر قرار دارد. با این حال، پرسش مهم اینجاست که چرا این همه مزیت هنوز نتوانسته است سهم زنجان را از اقتصاد ملی به اندازه ظرفیتهایش افزایش دهد؟
اقتصاد زنجان در سالهای اخیر با یک دوگانگی قابل تأمل مواجه بوده است؛ از یک سو، آمارهای تولید و سرمایهگذاری تصویری امیدوارکننده از ظرفیتهای استان ارائه میکنند و از سوی دیگر، بخشهایی از جامعه و فعالان اقتصادی همچنان با مشکلاتی مانند کمبود نقدینگی، دشواری تأمین سرمایه در گردش، طولانی بودن فرآیندهای اداری و موانع دریافت مجوز دستوپنجه نرم میکنند. به بیان دیگر، مسئله فقط «خلق ثروت» نیست؛ مسئله مهمتر این است که این ثروت چگونه در استان باقی میماند، چه میزان از آن به اشتغال پایدار تبدیل میشود و مردم چه سهمی از آثار اقتصادی آن را در زندگی روزمره خود احساس میکنند.
بر اساس آخرین آمارهای رسمی محاسبهشده، تولید ناخالص داخلی استان زنجان در سال 1401 حدود 145 همت بوده و برآورد میشود این رقم در سال 1404 به حدود 450 همت رسیده باشد. زنجان با وجود این میزان تولید، از نظر حجم اقتصاد در رتبه بیستویکم کشور قرار دارد؛ اما وقتی شاخص سرانه تولید مورد توجه قرار میگیرد، تصویر متفاوتی نمایان میشود. سرانه تولید استان حدود 131 میلیون تومان اعلام شده که زنجان را با احتساب نفت در رتبه یازدهم و بدون احتساب نفت در رتبه ششم کشور قرار میدهد.
همین فاصله میان رتبه تولید کل و رتبه سرانه تولید، یکی از مهمترین پرسشهای اقتصادی زنجان را پیش روی سیاستگذاران قرار میدهد: اگر زنجان در سرانه تولید بدون نفت رتبه ششم کشور را دارد، چرا این جایگاه به همان اندازه در سفره، اشتغال، رفاه و قدرت خرید مردم دیده نمیشود؟
پاسخ به این پرسش البته ساده نیست. بالا بودن تولید سرانه لزوماً به معنای توزیع عادلانه ثروت یا افزایش مستقیم رفاه …
