به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در تابستان ۱۳۵۹، مهدی بازرگان در پاسخ به انتقادات تند امام خمینی نسبت به عملکرد «دولت موقت» و اتهام «مسامحه» در دوران اوایل انقلاب، نامهای سرگشاده منتشر کرد که نه تنها یک پاسخ سیاسی، بلکه دفاعیهای مستند از نحوه اداره کشور در دوران انتقال بود.
بازرگان در این نامه با رد اتهام بیتجربگی و سازشکاری، تصریح میکند که تشکیل دولت موقت با مشورت و بصیرتِ رهبری انقلاب صورت گرفته است. او معتقد است ریشه بسیاری از ناکامیهای آن دوران، نه در «مسامحه» دولت، بلکه در کارشکنی گروههای سیاسی چپ و تندرو، تعدد مراکز تصمیمگیری، و جوّی بود که بهجای سازندگی، به سمت اتهامزنی و بیثباتی حرکت میکرد.
بازرگان با تأکید بر سیاست «گامبهگام» و لزوم نظم و قانون، استدلال میکند که انتقال از یک نظام استبدادی ۲۵۰۰ ساله به جمهوری اسلامی، نیازمند متانت و تدبیر بود، نه آشفتگی و خشونت. او یادآور میشود که در آن دوران، رادیو و تلویزیون به جای تبیین برنامههای دولت، به ابزار ضدتبلیغ تبدیل شده بودند و وزرا در فضایی که دستشان بسته بود، قادر به پیشبرد امور نبودند.
نکته کلیدی نامه، اشاره بازرگان به تداوم سیاستهای دولت موقت در دولتهای بعدی است؛ او معتقد بود پس از استعفایش، دولتمردانِ بعدی نیز ناگزیر همان مسیر و همان اصول را پیش گرفتند که این امر حقانیتِ منطق مدیریتی او را ثابت میکند.
بازرگان در پایان، با نگاهی دلسوزانه به آینده، هشدار میدهد که مدیریت کشور یک مسئله است و احساسات و شعار، مسئلهای دیگر: «حقیقت این است که شیوههای عمل و خواستههای دولت موقت اختراع و افتخار شخصی یا ابتکار خاصی نبود، راهی را پیش گرفته بودیم که بدیهی مدیریت و مسئولیت و مصلحت مملکت بود، هر دولت و هر دسته اعم از پیر یا جوان که بخواهند امنیت و حرکت و برکت برقرار سازند و انقلاب و جمهوری اسلامی را به ثمر و استقرار برسانند و ضمنا حسن نیت و درایت داشته باشند همان راهها را پیش خواهند گرفت. مدیریت و مسئولیت یک مسئله است، احساسات و شور و شعار مسئله دیگر.»
بازرگان در بخش پایانی نامه، با تلخی از فضای حاکم بر کشور گلایه میکند؛ فضایی که در آن به جای جذب نیروها و ایجاد وحدت برای سازندگی، انرژیِ جامعه صرفِ تهمتزنی، سلب حیثیت و انتقامکشی شده بود؛ روندی که او آن را نه «سازندگی»، بلکه «خودویرانگری» مینامید. «به جای تجمع و تالیف گروهها و تقویت و توحید خودمان و تشویق اجابتکنندگان به خدمات که لازمه وحدت و موفقیت است، چه افشاگریها و تهمتپراکنیها و نارواییها و چه سلب حیثیتها و انتقامکشیها به عمل نیامد و به جای سازندگی شیوه خودویرانگری در کشور صورت نگرفت!
با اینحال، او در رویکردی که نشاندهنده حفظ متانت و دوری از درگیریهای شخصی است، کلام خود را با لحنی کریمانه به پایان میبرد. او بدونِ بدخواهی نسبت به وارثان قدرت، ضمنِ خوشآمدگویی به نیروهای جوانی که زمام امور را در دست میگیرند، با صراحتِ یک پیشکسوتِ سیاسی، برای آنان در مواجهه با کوه مشکلات پیشرو آرزوی موفقیت میکند. «اینک به جوانانی که قرار است روی کار آیند و زمام امور را به دست بگیرند خوشآمد و خدا قوت میگویم. در برابر مشکلات برای آنان از خداوند متعال آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم در آنچه رضای حق و خیر خلق است توفیق کامل بیابند.»
متن کامل نامه را از اینجا بخواند.
۲۵۹ کد مطلب 2255994
