مبلغ – سرویس یاد: وقتی پول خون میخورد… این عبارت، کنایهای تکاندهنده و البته عمیق از سوی امام علی (ع) است که در نامهای به حاکم بصره، خطاب به کسانی که از راه ربا امرار معاش میکنند، بیان شده است. این هشدار، صرفاً یک توصیه اخلاقی ساده نیست، بلکه شرحی از یک پدیده شوم اقتصادی و اجتماعی است که بنیانهای جامعه را ویران میکند. در عصر امروز، در میان هیاهوی وامهای فوری، تسهیلات بانکی با بهرههای اغواکننده، و حتی پیچیدگیهای دنیای ارزهای دیجیتال که گاه رگههایی از معاملات سوداگرانه و شبهربوی در آن دیده میشود، بازخوانی این کلام مولا، ضرورتی حیاتی برای درک عواقب ویرانگر رباست.
امیرالمؤمنین (ع) در بخشی از نامه ۶۲ خود به استاندار خود در بصره، عثمان بن حنیف، میفرمایند: «… فَاِنَّهُ اَکَلَ اَمرُهُ عَلی اَموالِ النّاسِ اَکلا، وَ لایَزالُ اَمرُهُ عَلی ذلِکَ، یَکونُ لاِحدِهِم عَلی الآخَرِ اِلی اَجَلٍ مُسمّی، ثُمَّ یُحِلُّ لَهُ بِذلِکَ ذلِکَ المالَ وَ اِن لَم یَقبِضهُ، وَ لایَکونُ لَهُ اِلا ذلِکَ، وَ ما اَخَذَ بِلا حِلٍّ وَ لا حَرامٍ، فَهُوَ سُحتٌ یُلتَحِفُ بِهِ صاحِبُهُ نارَ جَهَنَّمَ.» ترجمه این فراز تکاندهنده است: «(کار رباخوار) این است که اموال مردم را میخورد (میبلعد) و کارش چنین است که بر یکی از آنان (بدهکار) بر دیگری (طلبکار) تا زمان مشخصی (برای پرداخت بدهی) است، سپس آن مال (بدهی) برای او حلال میشود، هرچند که آن را قبض نکرده باشد. و آنچه که (به این روش) گرفته شده، نه حلال است و نه حرام، بلکه سُحت (مال حرام و پلید) است که صاحبش خود را در آتش جهنم میپیچاند.»
این کلام، تصویری دقیق از ماهیت ربا ارائه میدهد: «اَکَلَ اَمرُهُ عَلی اَموالِ النّاسِ اَکلا»؛ یعنی اموال مردم را میخورد و میبلعد. ربا، فقط اضافه برداشتی بر اصل پول نیست؛ بلکه عملی است که ثروت را از چرخه تولید و خدمت خارج کرده و آن را به سمت انباشت بیثمر و استثمار سوق میدهد. در نظام ربوی، پول به جای آنکه موتور محرکه فعالیتهای اقتصادی مولد باشد، به ابزاری برای تولید پولِ بیشتر از طریق خودِ پول تبدیل میشود، بدون آنکه ارزشی واقعی به جامعه افزوده شود. این همان «خون خوردن» است؛ یعنی دریدن جسم سالم اقتصاد و مکیدن شیره جان آن. …
