به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، مرور این روایات نشان میدهد که نگاه امام صادق(ع) به مهدویت تنها به بیان اصل ظهور محدود نیست؛ بلکه موضوعاتی همچون وعده الهی، تداوم امامت، ظهور حضرت مهدی(عج)، دعا برای فرج، توفیق درک ظهور، شیوه خطاب به حضرت، فضیلت شناخت امام، غیبت و فلسفه آن را نیز دربرمیگیرد.
مهمترین محورهای مهدویت در کلام امام صادق(ع)
روایات تفسیری امام صادق(ع) در زمینه مهدویت را میتوان در چند محور اساسی دستهبندی کرد؛ محورهایی که هر یک بخشی از جایگاه حضرت مهدی(عج) را در معارف دینی روشن میسازد.
امام مهدی(عج)؛ تحقق وعده صادق الهی
یکی از موضوعاتی که در سخنان امام صادق(ع) درباره مهدویت مورد تأکید قرار گرفته، وعده الهی درباره حاکمیت مؤمنان و صالحان است.
آن حضرت در تفسیر آیه «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ…؛ خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین [دیگران] کند…»[1]، مصداق این وعده را حضرت مهدی(عج) و یاران ایشان معرفی کردهاند.[2]
از این روایت چنین برداشت میشود که وعده الهی درباره جانشینی مؤمنان در زمین، در عصر ظهور امام مهدی(عج) به تحقق خواهد رسید.
استمرار امامت در نسل امام حسین(ع) تا حضرت قائم(عج)
یکی دیگر از مباحث مهم در روایات امام صادق(ع)، استمرار جریان امامت است. حضرت در سخنان خود از زنجیره امامت سخن گفتهاند؛ سلسلهای که تا روز قیامت ادامه خواهد داشت و حضرت مهدی(عج) نیز در همین مسیر قرار دارد.
در روایتی، مفضل درباره معنای «اتمهن» در آیه ۱۲۴ سوره بقره از امام صادق(ع) سؤال کرد و سپس درباره این بخش از آیه «وَ جَعَلَهَا کَلِمَةً بَاقِیةً فِی عَقِبِهِ؛ و توحید و یکتاپرستی را در نسلهای بعد از خود حقیقتی پایدار قرار داد، باشد که آنان [به سوی توحید] بازگردند»[3] پرسید.
امام صادق(ع) در پاسخ فرمودند: مقصود از آن، امامت است؛ امامتی که خداوند آن را تا روز قیامت در نسل امام حسین(ع) قرار داده است.[4]
همین مضمون از طریق هشام بن سالم[5] و ابابصیر نیز در ذیل آیه ۲۸ سوره زخرف نقل شده است. در روایت ابابصیر، امام صادق(ع) تنها به بخش ابتدایی پاسخ …
