در نگاه رایج، بودجه یک سند مالی است؛ مجموعهای از اعداد که نشان میدهد چه مقدار پول از کجا آمده و در کجا هزینه خواهد شد. اما در حکمرانی شهری، به ویژه در کلانشهری مانند تهران، بودجه چیزی فراتر از یک سند حسابداری است. بودجه در عمل، یکی از مهمترین ابزارهایی است که سیاست شهری را شکل میدهد. به بیان سادهتر، بودجه فقط نتیجه تصمیمهای سیاسی نیست، خود بودجه بخشی از فرآیند تولید سیاست است.
برای فهم این نکته، کافی است به این پرسش توجه کنیم: وقتی منابع مالی محدود هستند، چه چیزی تعیین میکند کدام پروژه اجرا شود و کدام پروژه به تعویق بیفتد؟ پاسخ ظاهری این است که «اولویتها». اما این اولویتها خود از دل بودجه شکل میگیرند، نه مستقل از آن.
در تهران، ساختار درآمدی شهر-که بخش مهمی از آن به فعالیتهای عمرانی، تغییر کاربری و ساختوساز وابسته است- باعث میشود بودجه نه صرفاً یک برنامه توزیع منابع، بلکه یک سازوکار تولید اولویت باشد. پروژههایی که توانایی ایجاد جریان مالی دارند، به طور طبیعی در مرکز توجه قرار میگیرند؛ نه فقط به این دلیل که مهمترند، بلکه به این دلیل که امکان تأمین مالی دارند. …
