امیرمهدی نادری: در میان فرماندهان بلندپایه ارتش ایران در دوره محمدرضا پهلوی، نام حسن طوفانیان بیش از هر چیز با یک حوزه پیوند خورده است: خرید تسلیحات. او نه فرمانده مشهور یک نیروی نظامی بود و نه مانند بسیاری از رجال آن دوره در عرصه عمومی حضور پررنگی داشت؛ با این حال، جایگاهی به دست آورد که او را در مرکز یکی از مهمترین برنامههای حکومت پهلوی قرار میداد. از اوایل دهه ۱۳۴۰ تا ماههای پایانی سلطنت محمدرضا پهلوی، طوفانیان در مذاکرات تسلیحاتی ایران با کشورهای مختلف حضور داشت و به یکی از افراد مورد اعتماد شاه در این زمینه تبدیل شد.
بررسی کارنامه او فقط روایت زندگی یک ارتشبد نیست. مسیر حرفهای طوفانیان به بخشی از تاریخ سیاست دفاعی ایران در دوران جنگ سرد، افزایش درآمد نفت، گسترش مناسبات نظامی با ایالات متحده و شکلگیری همکاریهای کمتر علنی با اسرائیل گره خورده است. اسناد و خاطرات باقیمانده نشان میدهد او با مقامهای نظامی و سیاسی کشورهای مختلف مذاکره میکرد، در پرونده خرید پیشرفتهترین جنگافزارهای روز حضور داشت و در مواردی نیز مأمور اجرای سیاست منطقهای ایران میشد.
یکی از اسناد مربوط به ۱۸ مهر ۱۳۴۵ تصویری روشن از این موقعیت ارائه میکند. در این تاریخ، طوفانیان در نامهای با طبقهبندی «به کلی سری» خطاب به سرهنگ یعقوب نیمرودی، وابسته نظامی اسرائیل در ایران، درخواست خرید مجموعهای از تجهیزات نظامی را مطرح کرد. اهمیت این سند تنها در فهرست تسلیحات مورد تقاضا نیست؛ نامه نشان میدهد در میانه دهه ۱۳۴۰، ارتباط مستقیم و سازمانیافتهای میان مسئول خریدهای نظامی ایران و نماینده نظامی اسرائیل وجود داشته است؛ ارتباطی که در سالهای بعد نیز ادامه پیدا کرد. [۱]
اما مردی که به چنین موقعیتی رسیده بود، فعالیت نظامی خود را از کجا آغاز کرد؟
از محله امامزاده یحیی تا نیروی هوایی
حسن طوفانیان در ۲۹ تیر ۱۲۹۲ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. پدرش، میرزا مهدی، در محدوده امامزاده یحیی تهران مغازه خیاطی و پارچهفروشی داشت و مادرش آمنه حاج شیخ علی عرب بود. خانواده پدری او پیش از سکونت در تهران، سابقه زندگی در تفرش، فراهان و آشتیان داشتند. حسن فرزند ارشد خانوادهای با پنج پسر دیگر و یک دختر بود. [۲]
او دوره ابتدایی را در مدرسه ترقی به پایان رساند و سپس …
