به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، یکی از پرسشهایی که درباره آیات قرآن مطرح شده، به ترتیب آفرینش آسمان و زمین مربوط است؛ پرسشی که در نگاه نخست ممکن است میان آیه ۲۹ سوره بقره و آیات ۲۷ تا ۳۰ سوره نازعات نوعی تعارض ایجاد کند. اما آیا قرآن واقعاً درباره اینکه زمین زودتر آفریده شده یا آسمان، دو روایت متفاوت ارائه کرده است؟
بنابر روایت موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل بیت(ع)، بررسی دقیق واژههای بهکاررفته در متن عربی آیات نشان میدهد که برای پاسخ به این شبهه، باید میان مفاهیمی مانند «آفرینش»، «تدبیر» و «گسترش زمین» تفاوت قائل شد.
شبهه چیست؟
اگر خداوند در آیه ۲۹ سوره بقره میفرماید ابتدا همه آنچه در زمین است را آفرید و سپس به آسمان پرداخت، چرا در آیات ۲۷ تا ۳۰ سوره نازعات، ابتدا از آفرینش و ساخت آسمان سخن گفته و بعد از زمین و گسترش آن یاد کرده است؟ آیا این دو دسته از آیات با یکدیگر تناقض ندارند؟
پاسخ به شبهه
با دقت در متن عربی آیات و توجه به معنای دقیق واژههایی که در آنها به کار رفته است، روشن میشود که اساساً این آیات در مقام بیان ترتیب زمانی آفرینش زمین و آسمان نیستند. بنابراین، تعارضی میان آنها وجود ندارد.
برای روشن شدن موضوع، باید واژههای کلیدی هر یک از این آیات را دقیقتر بررسی کنیم.
«استوی إلی السماء» در سوره بقره چه معنایی دارد؟
خداوند در آیه ۲۹ سوره بقره میفرماید:
هُوَ الَّذِی خَلَقَ لَکُمْ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا ثُمَّ اسْتَوَیٰ إِلَی السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ
در این آیه، یکی از تعبیرهای مهم، عبارت «استوی إلی السماء» است. برای درک معنای دقیق «استوی»، مفسران نمونهای از کاربرد این واژه در زبان عربی آوردهاند:
کان الأمیر یدبر أمر الشام ثم استوی إلی أهل الحجاز
یعنی: امیر ابتدا امور شام را تدبیر کرد و سپس برای تدبیر امور مردم حجاز به سوی آنان توجه کرد.
بنابراین، «استوی» در این کاربرد به معنای «توجه کردن برای تدبیر» است، نه اینکه الزاماً به معنای «آفریدن» باشد.
بر این اساس، میتوان عبارت مورد نظر در آیه را چنین معنا کرد:
«سپس برای تدبیر به آسمان توجه نمود.»
برای درک بهتر این معنا، میتوان آیه ۵ سوره …
