به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، علم در آموزههای اسلامی از جایگاهی ویژه برخوردار است و قرآن کریم و روایات اهلبیت(ع) بارها بر ضرورت و ارزش دانشاندوزی تأکید کردهاند. در این نگاه، علم و عقل از مهمترین ویژگیهایی هستند که انسان را از دیگر موجودات متمایز میکنند.
از منظر دین اسلام، اهمیت علم و عقل تا آنجاست که هدایت انسان و حتی عبادت و شناخت خداوند، با آنها پیوند خورده است. به همین دلیل، مسلمانان تنها به کسب دانش دعوت نشدهاند، بلکه علمآموزی و انتقال دانش نیز از ارزشهای مهم دینی به شمار آمده است.
در آیات قرآن و سخنان معصومان(ع) مطالب فراوانی درباره فضیلت علم و جایگاه دانش بیان شده است. قرآن کریم میفرماید:
«یُؤْتِی الْحِکْمَةَ مَنْ یَشاءُ وَ مَنْ یُؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْراً کَثیراً وَ ما یَذَّکَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ»؛ خداوند حکمت را به هر کس که بخواهد عطا میکند و کسی که از حکمت برخوردار شود، خیر فراوانی به دست آورده است و جز خردمندان پند نمیگیرند. [1]
حکمت در دل متواضع جای میگیرد
امام کاظم(ع) درباره جایگاه علم و حکمت میفرمایند:
«انَّ الزَّرْعَ یَنْبُتُ فی السَّهْلِ وَ لا یَنْبُتُ فی الصَّفا فَکذلِکَ الْحِکْمَةُ تَعْمُرُ فی قَلْبِ الْمُتَواضِعِ وَ لا تَعْمُرُ فی قَلْبِ الْمُتَکَبِّرِ الْجَبّارِ!»
یعنی همانگونه که زراعت در زمین نرم رشد میکند و روی سنگ نمیروید، حکمت نیز در قلب انسان فروتن جای میگیرد و در دل فرد متکبر و سرکش ماندگار نمیشود. [2]
از این سخن میتوان دریافت که برای رسیدن به دانش، تنها برخورداری از استعداد یا امکانات کافی نیست؛ بلکه فروتنی در برابر حقیقت، استاد و کسانی که دانش بیشتری دارند نیز ضروری است.
انسان متواضع، وقتی با مطلبی ناآشنا مواجه میشود، ناآگاهی خود را میپذیرد و برای یادگیری تلاش میکند. در مقابل، تکبر میتواند راه آموختن را ببندد. فرد متکبر معمولاً پذیرش سخن حق از دیگران را دشوار میبیند و اگر حقیقتی با غرور او سازگار نباشد، ممکن است به جای پذیرش، آن را انکار کند. به همین دلیل، جهل و تکبر در بسیاری از موارد در کنار یکدیگر قرار میگیرند و انسان را در «جهل مرکب» گرفتار میکنند. [2]
پیامبر(ص) علم را چگونه معرفی میکند؟
…
