به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در معارف اسلامی، «قصاص» و «انتقام» تنها به حوزه فردی محدود نمیشود، بلکه در سطح اجتماعی و در مواجهه با دشمن متجاوز، معنایی متفاوت و راهبردی مییابد. این مسئله در قرآن کریم و نیز در کلمات امیرالمؤمنین علی علیهالسلام در نهجالبلاغه، با مفاهیمی چون جهاد، انتصار و صیانت از جامعه اسلامی پیوند خورده است.
بنابر روایت حوزه،برای واکاوی مفهوم انتقام و قصاص در بیان امام علی علیهالسلام، با حجتالاسلام مصطفی زهرهای، کارشناس نهجالبلاغه، گفتوگو کردهایم حاصل این گفتوگو به مخاطبان گرامی تقدیم میشود.
بسم الله الرحمن الرحیم
مسئلهی انتقام و خونخواهی در معارف دینی ما در دو حیطه مورد بحث قرار گرفته است.
حیطهی اول مربوط به قصاص در امور شخصی و فردی میباشد؛ مثل جایی که اولیاء دم، قاتلی را قصاص کنند. این قصاص از منظر قرآن کریم حیات بخش است و در سورهی شوریٰ مومنان واقعی و راستین، اهل این انتقام و به تعبیر قرآن اهل «انتصار» معرفی شدهاند.
در کنار این حکم حیات بخش، توصیه به عفو هم برای تقویت بعضی اصول اخلاقی دیگر وجود دارد.
اما حیطهی دوم، بحث قصاص در حوزهی اجتماعی امت اسلامی است که حیات «جامعه» را تضمین مینماید و این در جایی است که دشمن به جان و خاک و ناموس جامعه تعرض مینماید.
این قصاص، دیگر یک امر شخصی نیست که در کنار آن به عفو و بخشش توصیه شده باشد؛ بلکه در قرآن کریم از آن به عنوان یک آزمون الهی برای محک ایمان مومنین نام برده شده است؛ همچنان که در سورهی محمد(صلی الله علیه و آله) آمده:
«هنگامی که با کافران حربی در میدان جنگ مواجه شدید گردن آنها را بزنید» سپس در ادامهی آیه میفرماید:«و اگر خداوند میخواست، خود انتقام را از آنان میگرفت؛ اما خدا خواسته (با این فرمان جهاد) بعضی از شما را با بعضی دیگر آزمایش نماید».
اینجا هم قرآن کریم واژهی «انتصار» را که به معنای انتقام است ذکر نموده و گویا این نوع انتقام، عبارت دیگری از «جهاد» میباشد که میخواهد نحوهی پیکار با دشمنان محارب را برایمان تبیین نماید. یعنی دشمنی که به جان ملت شما افتاده را بکُشید تا حیات به این جامعه برگردد.
در نهج البلاغهی شریف، گلایههای امام(علیه السلام) از یاران خود به دلیل عدم همراهی آنان در انجام …
