به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، قرآن کریم در آیه ۷ سوره سجده میفرماید: «الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْءٍ خَلَقَهُ»؛ یعنی «خداوند همان کسی است که هر چیزی را به بهترین شکل آفرید». بنابراین، برای پاسخ به این پرسش که آیا وجود بلایای طبیعی با «نظام احسن» و عدل الهی منافات دارد، باید به چند نکته توجه کرد.
آنچه شر به نظر میرسد، همیشه شر مطلق نیست
در نگاه فلسفی و دینی، شرور امور عدمی هستند و بسیاری از پدیدههایی که در ظاهر برای انسان ناخوشایند و بلا تلقی میشوند، در جایگاه خود دارای خیر و فایدهاند.
نه تنها هر یک از موجودات جهان از نظم و آفرینش نیکویی برخوردارند، بلکه کل نظام هستی نیز بر اساس مجموعهای از قوانین هماهنگ و منظم اداره میشود. گاهی یک پدیده که در جای خود خیر است، در شرایطی دیگر با یک امر خیر دیگر تعارض پیدا میکند و نتیجه آن چیزی میشود که از نگاه ما شر و ناخوشایند به نظر میرسد.
از این منظر، خیر و شر را میتوان به سه دسته تقسیم کرد:
۱. خیر مطلق؛
۲. شر مطلق؛
۳. خیر و شر نسبی.
«خیر مطلق» چیزی است که هیچ جنبه منفی در آن وجود نداشته باشد و «شر مطلق» نیز امری است که هیچ جنبه مثبتی نداشته باشد. با این حال، در عالم خارج نمونههای خالص و مطلق این دو بسیار کم است و بیشتر اشیا، حوادث و پدیدهها ترکیبی از آثار مثبت و منفی هستند.
این آثار نیز ممکن است با توجه به افراد، جوامع و شرایط مختلف متفاوت باشند. بنابراین برای داوری درست درباره یک پدیده، نباید تنها یک بخش محدود از آثار آن را در نظر گرفت؛ بلکه لازم است مجموعه پیامدهای آن در کل جهان و در گستره زمان و مکان بررسی شود. (۱)
جهان هستی را میتوان به بدن یک موجود زنده تشبیه کرد که همه اجزای آن با یکدیگر ارتباط و هماهنگی دارند. حتی اگر در یکی از اجزای این مجموعه نقصی پدید آید، نمیتوان صرفاً با مشاهده همان بخش، درباره کل مجموعه قضاوت کرد؛ زیرا ممکن است چیزی که از منظر ما نقص به شمار میرود، در جایگاه خود دارای کارکرد و فایدهای باشد.
برای نمونه، سم موجود در بدن حیوانات سمی را نمیتوان ذاتاً شر دانست. این سم از یک طرف ابزار دفاعی حیوان در برابر دشمنان و خطرات است و از سوی دیگر میتواند در تهیه برخی داروهای سودمند و حیاتبخش مورد استفاده …
