زندگی کلاژی از خاطرات است

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایرنا، بهجت صدر، از نخستین هنرمندان نقاش مدرن زن ایرانی، هشتم خرداد ۱۳۰۳ خورشیدی در اراک به دنیا آمد. سال ۱۳۲۷ وارد دانشکده هنرهای زیبا و در سال ۱۳۳۳ با رتبه نخست، فارغ‌التحصیل شد. در سال ۱۳۳۵ با بورسیه تحصیلی برای هنرآموزی به ایتالیا رفت. در آکادمی «روبرتو ملی» و سپس آکادمی هنرهای زیبای ناپل تحصیل کرد.

بهجت صدر در مورد ورودش به دانشگاه گفته بود: «برای من دانشگاه بسیار مفید بود، تا قبل از دانشگاه پیش جناب پتگر کلاس‌های خصوصی می‌رفتم، اما دانشگاه برای من محیط بود، یک محیط زنده‌ای که همه‌ افراد کار می‌کردند و معمار و نقاش همه در یک محیط کار می‌کردیم.

من صبح زود می‌آمدم مدلم را در دانشکده می‌گذاشتم، سپس به دبستان می‌رفتم و تدریس می‌کردم. بعد از آن به دانشکده می‌آمدم و تحصیل می‌کردم با این شرایط در دانشگاه با رتبه‌ اول فارغ‌التحصیل شدم و به پیشنهاد رئیس دانشگاه «مدال انگر» که از فرانسه می‌آمد و همچنین بورس تحصیلی فرانسه را به من دادند.

در سال ۱۳۳۵ خورشیدی برنده جایزه هنری شهر سن ویتو و یک اثر از او در بی‌ینال ونیز پذیرفته شد. در سال ۱۳۳۶ اولین نمایشگاه انفرادی‌اش را در نگارخانه پینچو در رم برگزار کرد. در سال ۱۳۴۱ نیز در سومین دوسالانه تهران جایزه نخست را گرفت و آثارش به دوسالانه سی ویکم ونیز ارسال شدند. بنابراین نخستین زن نقاش ایرانی بود که جایزه دوسالانه را گرفت و در ونیز شرکت کرد.

همچنین دریافت جایزه یونسکو در مسابقه هنری «مبارزه با بی‌سوادی» سال ۱۳۴۶ را در کارنامه خود دارد. در سال ۱۳۸۳ موزه هنرهای معاصر تهران در سلسله‌ای نمایشگاهی با عنوان «پیشگامان هنر نوگرای ایران» آثار دوره‌های مختلف کاری بهجت صدر را به نمایش گذاشت.

حرفه هنر در مورد این هنرمند نوشته است؛ بهجت صدر مانند محسن وزیری مقدم (۱۳۰۳، تهران)، مارکو گریگوریان (۱۳۰۴، کروپتکین)، منصوره حسینی (۱۳۰۵، تهران)، بهمن محصص (۱۳۰۹، رشت)، ماری شایانس (۱۳۱۵) و پرویز تناولی (۱۳۱۶، تهران) در ایتالیا به ادامه تحصیل پرداخت.

سایت آرت چارت درمورد آثار بهجت صدر نوشته است؛ مجموعه رنگ‌روغن‌های سرد و مات با سایه‌روشن‌ها، روی سطوح مختلف و ترکیب مواد گوناگون مانند چوب و آلومینیوم، همچنین کلاژهای ترکیبی عکس - نقاشی نزدیک به پنج دهه نقاشی‌های این هنرمند را شکل می‌دهد.

بهجت صدر، همگام با شیوه‌ی «آر انفرمل» در اروپا، به نوعی کنش‌گرایی به شیوه‌ «اکشن پینتینگ» علاقه‌مند شد و مسیر تجربه‌های هنری‌اش را از خلال رفتارهای هیجانی با بوم و رنگ پی گرفت. در این دوره کاری‌اش بوم را روی زمین می‌گسترد و با تکنیک رنگ‌گذاری و یا برداشتن رنگ با کاردک، ترکیب‌بندی‌های موزون با خطوطی پرانعطاف را پدید می‌آورد.

تنوع گسترده آثار بهجت صدر، نشان از روحیه جستجوگر و فارغ از قالب‌های مرسوم‌ در او دارد، کنکاش و کلنجار او برای بیان‌های هنری گوناگون موجب پدید آمدن آثار متنوع از او شده است.

او دستیاری گوستاو سن ژیه، نقاش و استاد دانشگاه بوزار را بر عهده گرفت و شیوه‌های آموزش هنر را آموخت.

آثار او در کنار هنرمندان برجسته‌ای چون ژوزف بویز، مساژه، موهوی- نادی ارائه شده است.

وقتی جوان بود، در یک نمایشگاه بین‌المللی شرکت کرد و فدریکو فلینی، فیلمساز ایتالیایی اولین اثر را از آن نمایشگاه خرید، آن تابلو متعلق به بهجت صدر بود.

علیرضا سمیع‌آذر درباره او می‌نویسد؛ شیوه نقاشی بهجت صدر در مبتنی بر پاشیدن و جمع کردن رنگ است، به‌طوری که بخش عمده اثر نه در مرحله ریختن، بلکه در مرحله برداشتن رنگ شکل می‌گیرد.

او بدین منظور ابتدا رنگ را به شکل غلیظی مستقیماً روی بوم یا ورق آلومینیوم می‌ریخت و سپس آن را با کاردک و یا وسیله‌ای مشابه در سطح تابلو پخش می‌کرد تا شکل انتزاعی مورد نظرش به تدریج پدیدار شود. حرکت دست در این روند طبیعتاً سریع و بسیار ماهرانه است، به طوری که پیش از خشک شدن رنگ، اشکال و بافت‌هایی را به صورت نگاتیو، در تعبیر هنرمند، در روی سطح تابلو نمایان سازد.

استفاده نرم و استادانه از کاردک، امکان خلق خطوطی پهن و سطوحی مواج را به صدر می‌داد تا از این طریق یک نقاشی آبستره تغزلی و کاملاً مدرن بر مبنای گستره‌های تکرارشونده پدید آید.

صدر با هنر غربی رویارو و درگیر شد

بنا به گفته‌ هنرمندان به‌نام، بهجت صدر گرچه دوره‌ای را در رُم کار کرد و برای آموزش و تکمیل آموخته‌هایش سرنوشت‌ساز بود، اما در واقع این هنرمند درک، سابقه و فهم مواد و ارزش نمادها را از ایران به ایتالیا آورده بود. او که عمیقاً با سنت کشور خود پیوند داشت با هنر غربی رویارو و درگیر شد.

او سال‌ها با سرطان دست و پنجه نرم کرد و عاقبت سرطان را شکست داد. سرانجام ۱۹ مرداد ۱۳۸۸ در جنوب فرانسه درگذشت.

آثار او در موزه‌های مینیاپولیس آمریکا، موزه هنرهای معاصر تهران، وزارت فرهنگ فرانسه، موزه هنرهای پاریس، موزه رم نگهداری می‌شود. همچنین او از ستایش شده‌ترین هنرمندان ایرانی در عرصه جهانی است که آثارش در حراجی‌های کریستیز، بونامز و ساتبیز به نمایش و فروش گذاشته شده است.

بهجت صدر معتقد بود؛ زندگی کلاژی از خاطرات است، در نقاشی‌های آخرش به کلاژ عکس و نقاشی پرداخت. او نقاش نقش‌های بزرگ، طرح‌های قدرتمند، سطح‌های اکسپرسیو و هاشورهای زمخت بود، به مثابه رنج‌ها و تیرگی‌هایی که در زندگی همواره موجود است. اما حرکت، سیلان و درخشندگی رنگ‌ها در نقاشی‌هایش، نمادی از زیبایی‌های زندگی است که در بین رنج‌های انسانی خود را به تماشا می‌گذارد.

۲۴۲۲۴۳ کد مطلب 2259344