به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، سیدعلی داودالموسوی در سرویس دین و اندیشه ایبنا نوشت: مدیر اداره ارتباطات و همکاریهای علمی پژوهشکده زنوخانواده: «جای پای زینب؛ پدیدارشناسی پیادهروی زنان ایرانی در اربعین» بهقلم محمدتقی کرمیقهی دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی، از جمله آثار پژوهشکده زنوخانواده است که از منظری متفاوت به این آیین مذهبی میپردازد. کتاب مشتمل بر چهار فصل مشتمل بر فصل نخست کلیات؛ فصل دوم پیادهروی اربعین، بههمریختگی روزمرگیها و گسست در جریان زندگی عادی زائر؛ فصل سوم اجتماع مذهبی زائران در پیادهروی اربعین؛ فصل چهارم آیین راهپیمایی اربعین در دوگانۀ منسکگریزی و منسکسازی؛ و نهایتاً جمعبندی، بحث و نتیجهگیری است.
در بررسی ادبیات دینی، زنده نگهداشتن و یادآوری واقعۀ عاشورا بهویژه با تأکید بر زیارت اربعین دارای اهمیت است. واژۀ زیارت در ادبیات دینی ایرانی و عرب به سفر برای بازدید از بقعهها، حرمها، مساجد و حتی افراد معنویِ مشهور یا بهطورکلی مکانهای مقدس و با هدف رشد معنوی فرد مسلمان گفته میشود.
در رابطه با پیادهروی اربعین، دو نکته درخور توجه است: نخست هرچند تا پیش از پیادهروی اربعین، مناسک زیارت مکانها در میان ایرانیان پدیدهای شناختهشده بوده است؛ اما این زیارت دربارۀ مکانهای مقدسی چون مقبرۀ امامان و امامزادهگان یا مسجدهای مقدس انجام میشده است و در فرهنگ دینی ایرانی، «مسیر مقدسی» که پیمودن آن زیارت یا بخشی از زیارت شناخته شود، وجود نداشته است. دوم بهجز مراسم حج تمتع که انجام مناسک امری جمعی است و در زمان مشخصی انجام میشود، آیین زیارت در میان ایرانیان، امری فردی و نه جمعی بوده و زمان خاصی برای انجام آن وجود نداشته است.
سرچشمه گرفتن پیادهروی اربعین از واقعهای مصیبتبار و مهم در تاریخ تشیع، گستردگی حضور زائران در آن و داشتن کارکردهای گوناگون سیاسی، فرهنگی و اجتماعی از یک سو و پیچیدگی روابط میان مؤلفههای گوناگون پدیدآورنده و تداومدهندۀ این واقعیت اجتماعی چندوجهی، ایجاد تغییر و تحولات فرهنگی در سطح جهانی، بهویژه در حوزۀ دین و فردگرایی مانند ظهور همزمان جریانهای عرفی شدن و معنویتگراییهای جدید در میان ایرانیها از سوی دیگر، اهمیت مطالعۀ این منسک را بهعنوان امری اجتماعی از چشماندازی جامعهشناختی …
