به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، سوره مبارکه رحمن در آیات ۱۷ تا ۴۰، مخاطب را از تماشای عظمت آفرینش به صحنه حسابرسی قیامت میبرد، مسیری که نشان میدهد همان خدایی که جهان را با نظمی شگفت اداره میکند، روزی نیز انسان و جن را بر اساس عدالت محاسبه خواهد کرد.
بنابر روایت فارس، علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، پیوند این آیات را در اثبات ربوبیت مطلق خداوند میداند، ربوبیتی که هم در نظام طبیعت جلوه دارد و هم در نظام جزا و پاداش.
پروردگار همه افقها
آیات با این تعبیر آغاز میشود «رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ». مقصود از دو مشرق و دو مغرب، اختلاف جایگاه طلوع و غروب خورشید در فصلهای مختلف سال است، هرچند این تعبیر راه را برای فهم گستردهتر تعدد مشرقها و مغربها نیز باز میکند. در واقع قرآن نگاه انسان را از یک افق محدود به مجموعهای از نظامهای دقیق کیهانی گسترش میدهد.
پس از بیان این نشانه، بار دیگر آیه مشهور سوره تکرار میشود، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ». این تکرار صرفاً برای تأکید لفظی نیست؛ بلکه پس از هر نعمت یا هر هشدار، انسان و جن را به محاکمه وجدان خود فرامیخواند که کدام نعمت الهی را میتوان انکار کرد.
دریاهایی که به فرمان خدا کنار هم ماندهاند
در ادامه، قرآن از یکی از شگفتیهای طبیعت سخن میگوید «مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیَانِ * بَیْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا یَبْغِیَانِ».
علامه طباطبایی تأکید میکند که مراد، دو توده عظیم آب است که با وجود مجاورت، هر کدام ویژگیهای خود را حفظ میکنند و مرزی الهی میان آنها برقرار است.
پس از آن، آیه «یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُ» یادآور میشود که همین دریاها سرچشمه نعمتهایی گرانبها هستند. قرآن تنها به بیان زیبایی طبیعت اکتفا نمیکند؛ بلکه میخواهد انسان را متوجه این حقیقت کند که رزق، ثروت و زیبایی نیز جلوهای از تدبیر الهیاند.
کشتیهایی که نشانه قدرت خدا هستند
قرآن سپس میفرماید که «وَلَهُ الْجَوَارِ الْمُنْشَآتُ فِی الْبَحْرِ کَالْأَعْلَامِ». کشتیهای عظیمی که همچون کوه بر سطح آب حرکت میکنند، در حقیقت ملک خدا هستند؛ زیرا هم مواد اولیه آنها، هم قوانین شناوری و هم نیروی حرکتشان، همگی از سوی او فراهم شده است.
علامه …
