تینا مزدکی_منطقه ممنوعه چرنوبیل که پس از فاجعه هستهای سال ۱۹۸۶ تقریباً از هرگونه فعالیت انسانی خالی شد، امروز میزبان جمعیتهای قابل توجهی از گرگها، سیاهگوشها، گوزنها و اسبهای وحشی پرژوالسکی است. یکی از مهمترین مطالعات انجامشده در این منطقه نشان میدهد که فراوانی چندین گونه از پستانداران بزرگ با ذخیرهگاههای طبیعی سالم و بدون آلودگی قابل مقایسه است، در حالی که جمعیت گرگها بیش از هفت برابر بیشتر از این مناطق برآورد شده است.
چهل سال پس از انفجار راکتور نیروگاه چرنوبیل که باعث تخلیه شهرها و زمینهای کشاورزی اطراف شد، منطقه ممنوعه اکنون زیستگاه گرگها، سیاهگوشها، گوزنها، گرازهای وحشی و گلههایی از اسبهای پرژوالسکی است که در این منطقه رهاسازی شدهاند. این سرزمین همچنان آلوده به مواد رادیواکتیو است، اما همزمان به یکی از مهمترین پناهگاههای پستانداران بزرگ در اروپا تبدیل شده است.
نقطه عطف این روایت به مطالعهای بازمیگردد که در سال ۲۰۱۵ در نشریه Current Biology منتشر شد. پژوهشگران در بخش بلاروسی منطقه ممنوعه دریافتند که جمعیت گوزن شمالی، شوکا، گوزن قرمز و گراز وحشی تقریباً با چهار ذخیرهگاه طبیعی فاقد آلودگی در بلاروس برابری میکند؛ اما جمعیت گرگها بیش از هفت برابر بیشتر از آن مناطق است.
این یافته توجه گستردهای را به خود جلب کرد، اما باید با دقت تفسیر شود. این پژوهش به معنای بیضرر بودن تشعشعات نیست و افزایش هفتبرابری تنها درباره گرگها گزارش شده است، نه تمام گونههایی که معمولاً در تیترها به آنها اشاره میشود. عدد هفت برابر دقیقاً چه چیزی را نشان میدهد؟
این پژوهش به سرپرستی «تاتیانا دریابینا» در ذخیرهگاه رادیواکولوژیکی دولتی پولسیه، واقع در بخش بلاروسی منطقه ممنوعه به وسعت حدود چهار هزار و ۲۰۰ کیلومتر مربع انجام شد.
کارشناسان بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ ردپای جانوران را در ۳۵ مسیر زمستانی ثبت کردند. مجموع طول این مسیرها به ۳۱۵ کیلومتر میرسید و بررسی آنها طی دو یا سه زمستان تکرار شد.
پژوهشگران ابتدا بررسی کردند که آیا با افزایش آلودگی ناشی از سزیم رادیواکتیو، فراوانی پستانداران کاهش مییابد یا خیر. پس از در نظر گرفتن تفاوتهای زیستگاهی، هیچ ارتباط معناداری میان میزان آلودگی و فراوانی گوزن شمالی، گرگ، …
