سیما پروانهگهر- مسعود براتی، از مشاوران سعید جلیلی، در واکنش به اظهارات محسن رضایی درباره شروط بازگشایی تنگه هرمز نوشت که «شروط شعام برای بازگشایی تنگه هرمز در کنار تغییر دبیر، حکایت از عبور ایران از تفاهمنامه اسلامآباد دارد.»
بررسی متن ۱۴بندی تفاهمنامه اسلامآباد و همچنین اظهارات رسمی مقامهای ایرانی نشان میدهد بخش مهمی از شروطی که در روایت منتسب به محسن رضایی برای بازگشایی تنگه هرمز مطرح شده، نه تنها مغایر با تفاهمنامه اسلامآباد نیست، بلکه مستقیماً در همان تفاهمنامه پیشبینی شده است. بنابراین نمیتوان صرف طرح این شروط را نشانه عبور ایران از آن تفاهمنامه دانست. محسن رضایی چه گفت؟
محسن رضایی در اظهارات خود درباره بازگشایی تنگه هرمز، مجموعهای از شروط را مطرح کرده که از جمله آنها پایان جنگ و محاصره، تعیین تکلیف داراییهای بلوکهشده ایران و اجرای تعهدات مربوط به لبنان است. این مواضع البته در خلأ مطرح نشدهاند و پیش از این نیز رسانههای نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، از شروط ایران برای تردد کشتیها در تنگه هرمز سخن گفته بودند.
در فروردین ۱۴۰۵، یک منبع آگاه نزدیک به شعام اعلام کرد ایران برای تردد شناورها در تنگه هرمز سه شرط تعیین کرده است: کشتیها باید تجاری باشند، کشتیها و محمولههای مرتبط با کشورهای متخاصم اجازه عبور نداشته باشند، کشتیها باید از مسیر تعیینشده ایران عبور کنند و تردد آنها با هماهنگی نیروهای ایرانی مسئول انجام شود. همان منبع تأکید کرده بود که ادامه محاصره دریایی ایران میتواند به معنای نقض آتشبس تلقی شود.این نکته مهم است؛ زیرا نشان میدهد مسئله تنگه هرمز از همان زمان، بخشی از سازوکار اجرای تفاهم و آتشبس بوده است، نه موضوعی که بعداً و خارج از تفاهمنامه به آن اضافه شده باشد. پایان جنگ؛ بند نخست تفاهمنامه چه می گوید؟
یکی از محورهای مورد اشاره در روایت شروط بازگشایی تنگه هرمز، «پایان جنگ» است. اما متن منتشرشده تفاهمنامه اسلامآباد دقیقاً با همین موضوع آغاز میشود.
در بند نخست، ایران و آمریکا و متحدان آنها متعهد به پایان فوری و دائمی جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، شدهاند. بنابراین وقتی پایان جنگ به عنوان یکی از شروط مورد اشاره قرار میگیرد، نمیتوان آن را بهعنوان شرطی خارج از تفاهمنامه …
