مهدویت؛ محور وحدت مسلمانان | دیدگاه شارح نهج‌البلاغه درباره حضرت قائم(عج)

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، هفته وحدت فرصتی است برای بازخوانی باورهایی که می‌توانند زمینه گفت‌وگو و همدلی بیشتر میان مسلمانان را فراهم کنند. «مهدویت» یکی از مهم‌ترین این باورهاست؛ موضوعی که در منابع و معارف اسلامی جایگاه ویژه‌ای دارد و در عین وجود اختلافات اعتقادی، اصل ظهور موعود از خاندان پیامبر(ص) در میان مسلمانان مطرح بوده است.

شیعه امامیه در مسئله مهدویت دیدگاهی مشخص دارد و حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه را امام دوازدهم و حجت زنده خداوند می‌داند. بر اساس این اعتقاد، آن حضرت متولد شده و در دوران غیبت به سر می‌برد و در زمان مقرر ظهور خواهد کرد.

با این حال، مهدویت صرفاً مسئله‌ای مربوط به آخرالزمان نیست، بلکه بخشی از نگاه اسلامی به آینده تاریخ و سرنوشت بشریت به شمار می‌رود. در روایات شیعه و اهل‌سنت، از روزگاری سخن گفته شده است که پس از دوره‌ای از گسترش ظلم و غربت اسلام، حجت الهی قیام می‌کند و جامعه انسانی را به سوی عدالت و حقیقت هدایت خواهد کرد.

تعبیر امیرالمؤمنین(ع) درباره حجت الهی

یکی از عبارات قابل توجه در این زمینه، سخن امیرالمؤمنین علیه‌السلام درباره شخصیتی است که در دوران غربت اسلام، حامل حکمت و باقی‌مانده حجت خدا خواهد بود.

حضرت می‌فرمایند:

«فَهِیَ عِنْدَ نَفْسِهِ ضَالَّتُهُ الَّتِی یَطْلُبُهَا وَ حَاجَتُهُ الَّتِی یَسْأَلُ عَنْهَا فَهُوَ مُغْتَرِبٌ إِذَا اغْتَرَبَ الْإِسْلَامُ ... بَقِیَّةٌ مِنْ بَقَایَا حُجَّتِهِ خَلِیفَةٌ مِنْ خَلَائِفِ أَنْبِیَائِهِ»

در این عبارت، از فردی سخن گفته می‌شود که حکمت را گمشده خود می‌داند و هنگامی که اسلام به غربت برسد، او نیز غریب خواهد بود؛ شخصیتی که «باقی‌مانده‌ای از بقایای حجت خدا و جانشینی از جانشینان پیامبران او» معرفی شده است. (نهج البلاغة، تصحیح صبحی صالح، ص۲۶۳)

ابن‌ابی‌الحدید چه تفسیری از این عبارت دارد؟

ابن‌ابی‌الحدید، شارح مشهور نهج‌البلاغه، در شرح این سخن، دیدگاه‌های مختلف درباره شخصیت مورد اشاره را نقل می‌کند.

به گزارش او، شیعیان امامیه این فرد را همان «مهدی منتظر» می‌دانند. صوفیان نیز او را بر «قطب و ابدال» تطبیق کرده‌اند و متکلمان معتزلی، متناسب با مبانی فکری خود، تفسیر دیگری از این عبارت ارائه داده‌اند.

این گزارش از …