افزایش قیمت بنزین چقدر تورم‌زاست؟ /فیاضی:سناریوی سوم بهتر است اما بهترین ممکن نیست / کاهش تقاضا به‌تنهایی مشکل بنزین را حل نمی‌کند

موضوع مدیریت مصرف سوخت در مرحله کارشناسی قرار دارد و هنوز هیچ رقم یا تصمیمی به جمع‌بندی نهایی نرسیده است.

به گزارش سرمایه و بورس، بحث اصلاح قیمت بنزین بار دیگر به یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر چشم‌انداز اقتصاد ایران تبدیل شده است. اما در شرایطی که ابهام درباره شیوه اجرا، از افزایش تدریجی و پایلوت تا چندنرخی شدن بنزین، بررسی اثرات هرگونه تغییر در قیمت بنزین بر تورم و انتظارات تورمی، رفتار سرمایه‌گذاران و مسیر حرکت نقدینگی در بازارهای دارایی نیز حائز اهمیت است.

پیام الیاس‌کردی، تحلیل‌گر بازار سرمایه، در گفت‌وگو با «اقتصادنیوز» گفت: «واقعیت این است که مسئله بنزین اکنون به مرحله عدم وجود خود فیزیکی بنزین رسیده است؛ به این معنا که مصرف روزانه بین ۱۳۱ میلیون لیتر تا ۱۵۵ میلیون لیتر است و به نظر می‌رسد تولید با کسری‌های جدی روبه‌رو است.»

مشکل عدم واردات بنزین و تشدید ناترازی

او افزود: «این وضعیت با توجه به جنگ روسیه و اوکراین و مجوزی که اوکراین برای هدف قرار دادن پتروشیمی‌ها و پالایشگاه‌های روسیه گرفته، تشدید شده است.»

به گفته او، روسیه در زمان جنگ ایران در بحث بنزین کمک می‌کرد و از سوی دیگر، رابطه ایران با امارات احتمالاً دیگر مانند گذشته نیست و همین مسئله باعث شده مشکل عدم واردات بنزین پیش بیاید و ناترازی تشدید شود.

این تحلیل‌گر بازار سرمایه درباره طرح‌های دولت برای مدیریت بازار بنزین اظهار کرد: «در حال حاضر دولت سه طرح را روی میز دارد. طرح اول، بحث «خاموشی نازل‌ها» است؛ به این معنا که ۱۲۱ میلیون لیتر بنزین در کشور توزیع می‌شود و هر زمان که تمام شود، پمپ‌بنزین‌ها تا فردا صبح از کار می‌افتند که قاعدتاً موجب ایجاد صف‌های طولانی می‌شود؛ هرچند دولت محاسبه کرده که مردم در صف‌های پمپ‌بنزین بنزین بیشتری مصرف می‌کنند.»

او ادامه داد: «طرح دوم که به صورت پایلوت در استان کرمان انجام شد، بنزین را به چهار نرخ می‌رساند: ۱۱۰ لیتر و ۶۰ لیتر ۱۵۰۰ تومانی، ۵۰ لیتر ۳ هزار تومانی، دو تا ۲۰ لیتر استانی یا ۵ هزار تومانی و احتمالاً عددهایی بین ۱۰، ۲۳ یا ۸۷ هزار تومان که هنوز دقیقاً مشخص نیست.»

الیاس‌کردی افزود: «طرح سوم نیز «بازار انرژی» نام دارد که دولت به دنبال آن است؛ طرحی که در آن به هر کد ملی ۳۰ لیتر بنزین اختصاص می‌یابد. البته در محاسبات، ۳۰ لیتر کم می‌آید، چون اگر سهم حمل‌ونقل عمومی را هم در نظر بگیرید، کسری به وجود می‌آید. در این طرح، افرادی که خودرو ندارند یا کم استفاده می‌کنند، می‌توانند سهمیه خود را در بازار بفروشند.»

او گفت: «احتمالاً آن ۳۰ لیتر قیمت بسیار پایینی را در بر می‌گیرد و پس از آن، قیمت تمام‌شده بنزین برای دولت می‌تواند حتی بیشتر باشد. دولت با این اقدام در هر حال تلاش می‌کند مبنای مصرف بنزین، یعنی ۱۳۵ میلیون لیتر در روز را به کمتر از ۱۲۰ میلیون، ۱۱۰ میلیون و حتی زیر ۱۰۰ میلیون لیتر برساند.»

خودرو قاعدتاً باید بتای منفی نسبت به قیمت بنزین داشته باشد اما…

این تحلیل‌گر بازار سرمایه در ادامه با طرح این پرسش که آیا با توجه به آثار تورمی افزایش قیمت بنزین، در این شرایط نیز باید منتظر آثار تورمی بود، گفت: «اجازه بدهید به سال ۱۳۸۳ بازگردم؛ زمانی که قیمت بنزین به‌صورت پلکانی افزایش می‌یافت. زمانی که افزایش قیمت بنزین پلکانی بود، اثر چندانی مشاهده نمی‌شد، اما وقتی به‌صورت ناگهانی قیمت بنزین افزایش پیدا می‌کند و پس از آن نیز قیمت بنزین در کشور برای چند سال افزایش قابل‌توجهی ندارد، چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ افزایش ناگهانی قیمت بنزین، با توجه به اثر مستقیم آن بر حمل‌ونقل، موجب ایجاد تورم می‌شود.»

الیاس‌کردی تأکید کرد: «تا زمانی که دولت برنامه خود را اعلام نکند، نمی‌توان میزان آثار تورمی آن را محاسبه کرد و باید منتظر ماند و دید چه اتفاقی رخ خواهد داد.»

او درباره اثر اصلاح قیمت بنزین بر بازارهای دارایی نیز اظهار کرد: «دارایی‌هایی مانند بازار ارز، بازار طلا، بازار سهام و در نهایت مسکن و خودرو، با توجه به ارتباط میان آنها، تحت تأثیر قرار خواهند گرفت.»

وی افزود: «خودرو قاعدتاً باید بتای منفی نسبت به قیمت بنزین داشته باشد و به نوعی رابطه‌ای الاکلنگی میان آنها برقرار باشد؛ یعنی با افزایش قیمت بنزین، قیمت خودرو کاهش پیدا کند. در دنیا نیز زمانی که قیمت بنزین افزایش پیدا می‌کند، معمولاً قیمت خودرو کاهش می‌یابد، اما در ایران چنین اتفاقی رخ نمی‌دهد.»

الیاس‌کردی ادامه داد: این بازارها اثر مرکبی بر یکدیگر دارند و مانند یک نخ که به یکدیگر متصل هستند، همگی به سمت بالا کشیده می‌شوند و احتمالاً قیمت‌ها به سمت بالا حرکت می‌کنند.»

این تحلیل‌گر بازار سرمایه اثر تورمی بنزین را از دو جنبه قابل بررسی دانست و گفت: «نخست، اثر واقعی که قاعدتاً زمان‌بر است؛ یعنی احتمالاً زمان زیادی لازم است تا این اثر خود را نشان دهد. اما اثر ذهنی و روانی در لحظه وقوع اتفاق ظاهر می‌شود؛ یعنی صبح روز بعد از آنکه قیمت بنزین، با هر طرحی، تعیین تکلیف شود، می‌توان انتظار یک شوک را داشت.»

عملکرد بازارها در صورت افزایش قیمت بنزین

او افزود: «در مورد بنزین با یک شوک اولیه مواجه هستیم؛ مانند اتفاقاتی که در سال ۱۳۹۸ رخ داد و قیمت بنزین افزایش یافت. پس از آن نیز با شوک ثانویه مواجه خواهیم بود که بستگی دارد آیا دولت همچنان قصد دارد قیمت بنزین را افزایش دهد یا خیر. به نظر می‌رسد این مسئله بسیار مهم است.»

الیاس‌کردی درباره بازارهایی که می‌توانند در صورت وقوع این شوک، عملکرد بهتری داشته باشند، گفت: «کسانی می‌توانند در این دوره موفق باشند که بتوانند شوک اولیه را با دارایی‌های دلاری جبران کنند. این دارایی‌ها می‌توانند شامل بازار سهام، به‌ویژه سهام‌های دلارمحور، بازار طلا، صندوق‌های طلا و به‌طور کلی دارایی‌های دلاری‌تر باشند.»

او افزود: «قاعدتاً ما با یک انتظار تورمی مواجه خواهیم بود.»

این تحلیل‌گر بازار سرمایه درباره سناریوهای مختلف افزایش قیمت بنزین اظهار کرد: «اگر افزایش قیمت محدود باشد، افزایش قیمت‌ها و تورم نیز محدود خواهد بود. اگر افزایش قیمت شدید باشد، اثر اولیه آن بسیار زیاد خواهد بود. اما اگر افزایش قیمت تدریجی باشد، اثر اولیه آن محدود خواهد بود و باید دید اثر ثانویه آن به کجا می‌رسد و در چه نقطه‌ای متوقف می‌شود.»

الیاس‌کردی در پایان گفت: «دولت در حال حاضر صرفاً برای شرایط فعلی درباره بنزین تصمیم‌گیری می‌کند؛ یعنی احتمالاً این شرایط به‌گونه‌ای نیست که دولت بخواهد این روند را ادامه دهد. احتمالاً اگر بار دیگر امکان افزایش قیمت بنزین فراهم شود، دولت قیمت را در محدوده‌ای مشخص نگه می‌دارد و آن را بیش از حد افزایش نخواهد داد.»

مسعود پزشکیان صبح امروز جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ در سی‌ویکمین مجمع عمومی انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران، با گرامیداشت یاد و خاطره حضرت امام خمینی (ره)، رهبر شهید انقلاب اسلامی و همه شهدای جنگ اخیر، به‌ویژه شهدای جامعه پزشکی کشور که جان خود را فدا کردند تا ایران پا برجا بماند، اظهار کرد: در دوره دانشجویی تمام دغدغه ما این بود که علم، مهارت و توانمندی بیاموزیم تا بتوانیم به مردم و کشورمان خدمت کنیم.

رئیس‌جمهور با تاکید بر اهمیت نقش و جایگاه پزشکان در کشور افزود: باور دارم هر کدام از شما اگر اراده کنید، بیش از هر دولتمردی توانمندی دارید و می‌توانید، مستقل از اینکه در حوزه اجرایی کشور چه فردی مسئول است و چه می‌کند، نقش‌آفرینی کنید.

 پزشکیان تصریح کرد: بنده به عنوان رئیس‌جمهور، خود را از هیچ‌یک از شما برتر نمی‌دانم، بلکه معتقدم بسیاری از شما از من توانمندتر و بالاتر هستید؛ با این تفاوت که امروز بار سنگینی بر دوش ماست و تلاش می‌کنیم این بار را با همه سختی‌ها و سنگینی‌ها به مقصد برسانیم.

درد را گفتن، درمان نیست؛ باید درمان کرد

رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله بیان مشکلات و حرکت به سمت حل آنها، گفت: بیان دردها و مشکلات راه‌حل و کمک‌کننده نیست. درد را گفتن، درمان نیست؛ باید درمان کرد. گاهی اوقات تکرار بیش از حد دردها اثرات منفی دارد. راه، چاره کردن درد است و البته این کار ساده‌ای نیست.

تمام اختلافات و چنددستگی‌ها در کشور ما ریشه‌ای جز منیت و هوای نفس ندارد

پزشکیان با اشاره به ریشه اختلافات و چنددستگی‌ها در کشور اظهار کرد: امروز تمام اختلافات و چنددستگی‌ها در کشور ما ریشه‌ای جز منیت و هوای نفس ندارد؛ چپ و راست، تندرو و کندرو هم فرقی ندارد.

رئیس جمهور با اشاره به آیات قرآن کریم درباره ضرورت حکومت بر مبنای حق، خاطرنشان کرد: خداوند در قرآن کریم خطاب به حضرت داوود می‌فرماید که ما تو را مبعوث کردیم تا بر اساس حق میان مردم، نه گروه و دسته‌ای خاص، حکومت کنی و تابع هوای نفس نشوی؛ کسانی که تابع هوای نفس می‌شوند، گرفتار عذاب علیم خواهند شد.

رئیس جمهور افزود: حضرت علی (ع) به مالک امر می‌کند که نفس را در مقابل شهوت ضایع کن. این مسائل را بارها و بارها تکرار می‌کنم تا یادمان نرود، مراقبت از نفس این است که انصاف را میان دوست و دشمن رعایت کنیم. اگر حاکمان، قانون‌گذاران و قضات این اصل را رعایت کنند، کشور درست خواهد شد.

 پزشکیان ادامه داد: کافی است شما نیز در همین جایگاهی که هستید، صادقانه به مردم خدمت کنید. اگر مردم صداقت را از شما ببینند، آن را خواهند پذیرفت. نیازی به شعار نیست؛ عمل شما بالاترین و بلندترین فریاد است و رفتار شما مهم‌ترین معیار برای جامعه است.

اگر ما درست عمل کنیم و صادقانه به مردم خدمت کنیم چه کسی می‌تواند از ما ایراد بگیرد یا جلوی ما بایستد؟

رئیس جمهور گفت: اگر ما درست عمل کنیم، صادقانه به مردم خدمت کنیم و در راستای توسعه و تقویت کشور گام برداریم، چه کسی می‌تواند از ما ایراد بگیرد یا جلوی ما بایستد؟

پزشکیان با اشاره به برخی نارضایتی‌ها و گلایه‌های موجود در جامعه اظهار کرد: اگر ناراحتی یا گلایه‌ای در جامعه وجود دارد، به این معناست که ما آن‌گونه که لازم بوده، عمل نکرده‌ایم. اینکه دانشجویان ما به گونه‌ای رفتار می‌کنند که مورد پسند نیست، قطعاً انعکاس رفتار ماست.

رئیس‌جمهور با تأکید بر اهمیت نقش جامعه پزشکی در حل مشکلات مردم گفت: دولت به شما نیاز دارد. در بخش خدمات پزشکی تمام تلاش خود را به کار بگیرید تا مردم راضی و خشنود باشند. همه باید تلاش کنیم کشوری را که در آن زندگی می‌کنیم به الگویی از موفقیت تبدیل کنیم.

به جای دامن زدن به اختلاف باید برای خدمت به مردم دست به دست هم دهیم

 پزشکیان همچنین با تأکید بر اهمیت جلب مشارکت مردمی در ارائه خدمات بهتر و باکیفیت‌تر به جامعه، تصریح کرد: مشارکت مردم و حضور مردم با اعتماد به کسانی که آنها را قبول دارند، امکان‌پذیر است. جایگاه شما در نظام سلامت کشور جایگاهی است که بسیاری شما را قبول دارند. به جای دامن زدن به اختلاف که هیچ‌گاه قابل قبول نیست، باید برای خدمت به مردم دست به دست هم دهیم.

آنچه در جریان مذاکرات به دست آمد، دستاوردی بزرگ بود که با وحدت و همدلی در شورای عالی امنیت ملی به تصویب رسید

رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود در مجمع عمومی انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران، به مسائل و چالش‌های روز کشور، اقدامات و دستاوردهای دولت و همچنین مسائل منطقه‌ای متأثر از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان پرداخت و با تأکید بر عنصر وحدت به عنوان کلید و رمز پیروزی و موفقیت کشور در مقابل دشمنان، اظهار کرد: آنچه در جریان مذاکرات به دست آمد، دستاوردی بزرگ بود که با وحدت و همدلی در شورای عالی امنیت ملی به تصویب رسید و همه کسانی که در این شورا هستند و دستی در آتش داشتند، با قاطعیت از آن دفاع کردند.

 پزشکیان ادامه داد: در این میان عده‌ای هم خارج از گود نشسته‌اند؛ چون نمی‌دانند دولت در چه شرایطی است، مجلس در چه شرایطی است و فرماندهان در چه شرایطی هستند، بی‌محابا اظهارنظر و تحلیل می‌کنند، هیچ رنج و سختی هم به آنها نرسیده و بعد هم دم از گرانی می‌زنند.

رئیس جمهور توافق اخیر را عزتمندانه و ارزشمند دانست و گفت: حتی یک بند در این توافق پیدا نمی‌کنند که حاکی از وادادگی باشد؛ همه تعهدات مربوط به طرف مقابل است.

 پزشکیان با اشاره به سخنان امام علی (ع) درباره صلح اظهار داشت: امام علی (ع) می‌فرماید صلحی را که دشمن تو را به آن دعوت می‌کند، رد نکن؛ اما از او غافل نشو و مواظب باش، چون ممکن است بخواهد به تو نزدیک شود و خدعه کند. بعد هم پیمانی که بستی، خلف پیمان نکن؛ هیچ فضیلتی بالاتر از پایبندی به پیمان نیست که متأسفانه خیلی وقت‌ها ما آن را نادیده می‌گیریم.

به هیچ عنوان در برابر قلدری سر خم نخواهیم کرد

رئیس جمهور تصریح کرد: البته تمامی این موضوعات به معنای این نیست که اگر آنها بخواهند تعرضی کنند، ما تسلیم شویم. این دو مسئله جدا از هم است. ما به هیچ عنوان در برابر قلدری سر خم نخواهیم کرد و هیچ تردیدی در آن وجود ندارد. تا آخرین نفس مقابل آنها خواهیم ایستاد و پاسخ کوبنده به آنها خواهیم داد.

بهتر است امروز که در قدرت و عزت هستیم جنگ را پایان دهیم

 پزشکیان با بیان اینکه جنگ باید در یک مقطع به پایان برسد، گفت: بهتر است امروز که در قدرت و عزت هستیم و تمام دنیا به پیروزی ما اذعان دارند و تأکید می‌کنند که آمریکا برخلاف تمام مقررات، به مدارس، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های ما حمله کرده و در دنیا منفور است، جنگ را پایان دهیم.

رئیس‌جمهور افزود: امروز باور ما این است که تمام فرماندهان و نیروهای مسلح ما با تمام وجود و گرفتن جان خود در کف دست، برای دفاع از کشور آمادگی کامل دارند. آنها نیز باور دارند که دولت با تمام وجود به دنبال خدمت به مردم است.

باید سلایق متفاوت را بپذیریم

پزشکیان تأکید کرد: باید سلایق متفاوت را بپذیریم و بپذیریم که اگر با هم باشیم، قدرتمندیم و اگر اختلاف باشد، نابود خواهیم شد. دشمن در اختلاف طمع کرده است و هنر این است که نگذاریم آتش اختلاف شعله‌ور شود. ما پیرو امیرالمؤمنین امام علی (ع) هستیم که برای حفظ وحدت امت پیامبر (ص) ۲۵ سال سکوت کرد.

چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد؟

رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به تحلیل‌ها و موضع‌گیری‌های غیرمنصفانه از تریبون‌های مختلف درباره مسئله بنزین گفت: جدا از بحث محدودیت‌های مالی و محاصره دریایی دشمن که کار صادرات و واردات ما را با مشکل مواجه کرده است، چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد و در ادامه برای افزایش اعتبار کالابرگ، رفع تعهدات مالی گندم‌کاران، بیمه‌ها، معیشت کارگران، بازنشستگان و کارمندان با محدودیت مواجه شویم؟

وقتی شعار می‌دهیم، باید سختی آن را هم بپذیریم

 پزشکیان با اشاره به مشکلات تورم و مسائل ناشی از جنگ اظهار کرد: انتقاد از مشکلات تورم و مسائل ناشی از جنگ با شعارهای برخی همخوانی ندارد. وقتی شعار می‌دهیم، باید سختی آن را هم بپذیریم. خداوند در قرآن می‌فرماید که خوف، گرسنگی و نقص در مال و جان وجود دارد. وقتی شعار می‌دهیم و حرف می‌زنیم، باید خود را برای آن آماده کنیم.

ما مسئولیم که مشکل مردم را حل کنیم

رئیس جمهور تأکید کرد: ما مسئولیم که مشکل مردم را حل کنیم. برای من قابل قبول نیست که در این کشور مسئول باشم اما عده‌ای در هزینه معیشت، سلامت و درمان خود مشکل داشته باشند. من به عنوان مسئول باید پاسخگوی نیازهای مردم باشم.

رئیس‌جمهور با تجلیل از نقش بی‌بدیل مردم در دفاع از کیان کشور در مقابل تهاجم بیگانگان، گفت: کسانی که در آن سوی مرزها نشسته‌اند و دشمن را به تهاجم به ایران دعوت می‌کنند که انسان از شنیدن آن شرم می‌کند. آنها ایرانی نیستند، اما کسانی که با تمام وجود چند ماه در خیابان‌ها ماندند و نقشه دشمنان را خنثی کردند، شایسته قدردانی هستند. همچنین کسانی که نیامدند اما با دشمن هم همکاری نکردند، شایسته قدردانی هستند. امیدوارم بتوانیم این وحدت را روزبه‌روز در کشور تقویت کنیم و متحد شویم.

منکر کمبودها و کاستی‌ها هم نیستیم، اما تلاش داریم با وفاق، کشور را پیش ببریم

 پزشکیان درباره عملکرد دولت نیز گفت: دولت در تلاش است مشکلات را حل کند. البته در این مدت، به رغم همه مشکلات، دستاوردهای زیادی هم داشتیم که به آنها پرداخته نشد. منکر کمبودها و کاستی‌ها هم نیستیم، اما تلاش داریم با وفاق، کشور را پیش ببریم.

رئیس‌جمهور خطاب به اعضای جامعه پزشکی ایران اظهار کرد: شما عزیزان جامعه پزشکی ایران نیز به جای اینکه صرفاً درد را بگویید، به درمان بپردازید. امروز مراکز بهداشت ما در محلات، بهتر از هر جای دیگری برای رسیدگی به مردم است.

پزشکیان در پایان تأکید کرد: همه با هم باید برای منسجم‌تر شدن و قوی‌تر شدن و در نهایت ایستادن در مقابل دشمن غدار، جنایتکار، استثمارگر و استعمارگر تلاش کنیم.