عقبنشینی ناگهانی ترامپ از حمله به ایران در سایه هشدارهای متحدان منطقهای و گزارشها از کمبود ذخایر دفاعی آمریکا، پرسشها درباره اعتبار ادعای دستیابی به توافق جدید را به نقطه اوج رسانده است. به گزارش اکوایران به نقل از تابناک، نیو عرب در مقالهای مینویسد: «دونالد ترامپ، روز شنبه، بار دیگر از لبهٔ پرتگاه یک کارزار بمباران ویرانگر در ایران عقب کشید.
رئیسجمهور آمریکا در اعلامیهای در پلتفرم «تروث سوشال» خود گفت که طرحهای حمله را لغو کرده است؛ این در حالی بود که تنها ساعتی پیش، از تشدید چشمگیر درگیریهای پنجماهه هشدار داده بود.
ترامپ در طول هفتهٔ گذشته مکرراً تهدید کرد که یک دور بمباران گسترده را برای وادار کردن ایران به بازگشایی تنگهٔ هرمز آغاز خواهد کرد.
رسانههای متعدد آمریکایی در طول آخر هفته گزارش دادند که رئیسجمهور یک حملهٔ جدید را مجوز داده است. شبکهٔ سیبیاس نیوز گزارش کرد که آمریکا و اسرائیل در حال برنامهریزی برای یک عملیات مشترک به منظور نابودی نیروگاهها و پالایشگاههای نفت ایران هستند.
ترامپ روز جمعه گفت: «ما به شدت به آنها ضربه خواهیم زد. در نقطهای، آنها خواهند گفت: دیگر طاقت نداریم.».
اما تنها ساعاتی بعد، رئیسجمهور اعلام کرد که حمله را لغو کرده و ادعا کرد که توافق صلحی نزدیک به نهایی شدن است.
ترامپ در تراث سوشال نوشت: «همین الان از سوی ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه خواسته شده است که از هرگونه حمله خودداری کنیم، زیرا چارچوب یک توافق مورد موافقت قرار گرفته است.»
به گفتهٔ او، این توافق شامل «بازگشایی فوری، کامل و بیقیدوشرط تنگهٔ هرمز و پایان دادن به تهدید هستهای ایران» خواهد بود.
این تازهترین نمونه از الگویی تکراری است که در آن رئیسجمهور آمریکا بارها از تهدیدهای تهاجمی خود عقبنشینی کرده است.
این الگو به ویژه در ماه آوریل به طرز چشمگیری دیده شد، زمانی که او تهدید معروف خود مبنی بر نابودی تمدن ایران را مطرح کرد، اما روز بعد با آتشبس موافقت کرد.
کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس چه نقشی داشتند؟
گمان میرود که متحدان ترامپ در خاورمیانه نقش کلیدی در متقاعد کردن او برای خودداری از حمله داشتهاند؛ چرا که نگران بودند ایران دست به تلافیجویی بزرگی در منطقهٔ خلیج فارس بزند.
یک مقام آمریکایی به وبسایت اکسیوس گفت که محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، در تماسی با ترامپ در روز شنبه «نگرانی خود را» نسبت به حملات احتمالی آمریکا ابراز کرد. یک منبع دوم نیز گفت که او از ترامپ خواسته است تا اوضاع را تنشزدایی کند.
عربستان سعودی در هفتهٔ گذشته به ویژه زیر آتش سنگین متحدان منطقهای ایران قرار گرفته است، به طوری که حوثیهای یمن و شبهنظامیان شیعه در عراق چندین حمله به تأسیسات نفتی این کشور انجام دادهاند.
روز جمعه، رسانههای ایرانی فهرستی از اهداف در خلیج فارس و اسرائیل را منتشر کردند که به گفتهٔ آنها در صورت بمباران زیرساختهای غیرنظامی توسط آمریکا، قابل هدفگیری هستند.
این فهرست شامل بزرگترین میدانهای نفتی در عربستان، امارات و کویت، برخی از بزرگترین پالایشگاههای منطقه، و زیرساختهای گازی قطر بود. همچنین میدانهای گازی «لویاتان» و «تامار» اسرائیل در دریای مدیترانه را نیز شامل میشد.
وزارت امور خارجهٔ ایران اعلام کرد که در تماس عباس عراقچی، دیپلمات ارشد ایران، با همتای سعودی خود در روز شنبه، او گفته است که تهران «پاسخی قاطع و متناسب» به هرگونه حملهٔ آمریکا یا اسرائیل خواهد داد.
آیا آمریکا توانایی دفاع در برابر حملات ایران را دارد؟
به نظر میرسد نگرانیهایی در دولت و ارتش آمریکا دربارهٔ واکنش ایران، در لغو این حمله نقش داشته است.
چندین مقام آمریکایی به واشنگتن پست گفتند که ژنرال الکسوس گرینکویچ، فرماندهٔ فرماندهی اروپایی آمریکا، هفتهٔ جاری به دولت هشدار داده است که نیروهایش دیگر توانایی ادامهٔ دفاع از اسرائیل را ندارند.
او در نامهای به پنتاگون گفته است که بدون یک ناوشکن دیگر، مجبور خواهد شد بین دفاع از آمریکا یا دفاع از اسرائیل یکی را انتخاب کند.
مقامات و تحلیلگران اخیراً دربارهٔ کاهش مهمات دفاعی ارتش هشدار دادهاند و این پرسش را مطرح کردهاند که ارتش تا چه مدت دیگر قادر به دفاع در برابر حملات ایران خواهد بود.
ایالات متحده و متحدانش در خلیج فارس از آغاز جنگ، هزاران موشک رهگیر را برای دفاع در برابر موشکهای بالستیک و پهپادهای ایران به کار گرفتهاند.
پس از آتشبس آوریل، تحلیلگران نگرانیهایی را دربارهٔ کاهش موشکهای رهگیر سامانههای دفاع هوایی پاتریوت و تاد مطرح کردند و تخمین زدند که حداقل سه سال طول میکشد تا ارتش ذخایر خود را به طور کامل بازسازی کند.
واکنش ایران به اظهارات ترامپ چه بود؟
مقامات ایرانی بر این باورند که تنگهٔ هرمز تا زمانی که آمریکا با پایان جنگ موافقت نکند، بسته خواهد ماند و نیروهای مسلح ایران آمادهٔ پاسخگویی به هر حملهای هستند.
خبرگزاری فارس به نقل از منبعی نزدیک به تیم مذاکرهکنندهٔ ایران گزارش داد: «تا زمانی که ایالات متحده به اقدامات خصمانهٔ خود ادامه دهد، تنگهٔ هرمز بسته خواهد ماند.»
مقامات همچنین ادعای ترامپ مبنی بر اینکه ایران درخواست لغو حمله را داشته است، تکذیب کردهاند. خبرگزاری مهر ایران روز یکشنبه به نقل از مقامات نظامی، این ادعا را «بیش از یک دروغ تازه» خواند.
چشمانداز توافق چیست؟
هنوز مشخص نیست که ترامپ در پست خود در تراث سوشال به چه چارچوبی اشاره داشته است.
میانجیگران اصلی، پاکستان و قطر، به همراه دیگر کشورهای منطقه، هر دو طرف را به کاهش تنش ترغیب کردهاند، اما تاکنون نشانهای از ازسرگیری مذاکرات دیده نشده است.
درک تفاهم ماه ژوئن ماه گذشته از هم پاشید و ایران و آمریکا یکدیگر را به نقض شرایط آن متهم کردند.
از اواسط ژوئیه، دو طرف درگیر تبادل حملات جدیدی شدند، به طوری که آمریکا اهداف نظامی ایران را در نزدیکی تنگه هدف قرار داد و ایران نیز پایگاههای آمریکا و زیرساختهای غیرنظامی در خلیج فارس را مورد حمله قرار داد.»
