تعدادی از اعضای مجلس نمایندگان ترکیه با انتقاد از توافقنامه دفاعی مشترک ترکیه با عربستان و پاکستان، امضای آن توسط رئیس جمهور را مغایر با قانون اساسی این کشور دانستند و خواستار ارجاع آن به مجلس شدند. به گزارش اکوایران از پایگاه خبری «مساء پرس» یمن، «تورهان شومز» رئیس گروه پارلمانی حزب خوب (İYİ Parti)، اظهار داشت که «توافقنامه مکه» که توسط «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه امضا شده است، تصریح میکند که هرگونه حمله به ترکیه، عربستان یا پاکستان به منزله حمله به همه آنها تلقی میشود و دفاع مشترک را ضروری میکند.
وی افزود: آقای اردوغان این توافقنامه را با چه مجوزی امضا کرد؟ این توافقنامه باید طبق ماده ۹۰ قانون اساسی ترکیه برای تصویب به پارلمان ارجاع شود و همه جزئیات آن باید به طور کامل و دقیق در اینجا مورد بحث قرار گیرد.
رئیس گروه پارلمانی حزب خوب ترکیه گفت: باید این موضوعات روشن شود که ماهیت تهدید در حال حاضر چیست؟ چه تهدیدی متوجه ترکیه است؟ تهدیدی متوجه ایران و تهدیدی متوجه پاکستان است، اما تهدید متوجه ترکیه چیست؟
وی افزود: در مورد تهدید عربستان سعودی، این احتمال وجود دارد که در بحبوحه جنگ جاری بین ایران و آمریکا، ایران هر لحظه بخواهد برای اثبات حق دفاع از خود با حمله تلافیجویانه، عربستان سعودی را به عنوان میزبان پایگاهها و نظامیان آمریکایی هدف قرار دهد.
شومز افزود: در چنین شرایطی، ترکیه چه موضعی خواهد گرفت؟ آیا خود وارد جنگ علیه ایران خواهد شد؟ این یک وضعیت بسیار خطرناک است.
«مراد امیر» معاون رئیس گروه پارلمانی حزب جدید (YENİ Parti) نیز گفت که تلاشهایی برای تقدیم توافقنامه امضا شده با مشارکت رئیسجمهور به مجلس جهت بررسی آن وجود دارد زیرا این توافقنامه را نشانهای از فروپاشی قانون اساسی میداند.
وی با بیان اینکه پاکستان یک قدرت هستهای است که با هند بر سر کشمیر درگیری دارد و احتمال خطر جنگ بالقوه با افغانستان را به همراه دارد، ادعا کرد که عربستان سعودی به عنوان سپر اسرائیل عمل می کند، منافع آن با منافع اسرائیل و آمریکا در هم تنیده شده است و سالهاست که درگیر جنگ با انصارالله یمن است.
امیر اظهار داشت: «با توجه به همه این حقایق، ما مطلقا نمیتوانیم توافقنامهای را بپذیریم که ترکیه را به عنوان طرف چنین درگیریهای منطقهای قرار دهد. در واقع، این توافقنامه هدفی جز گرفتن پول داغ از عربستان سعودی ندارد و متاسفانه ترکیه را به یک نگهبان مزدبگیر برای این کشورها تبدیل میکند.»
این نماینده مجلس ترکیه اشاره کرد که به رغم اظهارات علنی مقامات سیاسی علیه رژیم اسرائیل و حمایت آنها از فلسطین، این کشور به بازیگر اصلی در یک کارزار محاصره علنی علیه ایران تبدیل شده است.
وی افزود: هیچ توجیهی برای ما وجود ندارد که چنین خطرات منطقهای را متحمل شویم و هیچ کس حق ندارد کشور ما را بر اساس دیپلماسی فردی و شخصی و با نام «دیپلماسی رهبری» به چنین ماجراجوییهایی بکشاند.
امیر گفت: ما و پارلمان ترکیه منتظر دریافت این توافقنامه و خواستار توضیح روشنی در مورد دلایلی هستیم که جمهوری ترکیه را مجبور به تحمل چنین خطراتی میکند.
«میتات رندی» سفیر بازنشسته ترکیه نیز با انتقاد از مقامات کشورش برای امضای پیمان دفاعی امضا شده بین عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان گفت که این یک توافق دفاعی است که آمریکا به دنبال آن است و نشان میدهد که عربستان سعودی از آسیبپذیری امنیتی رنج میبرد.
پیشتر وزیر امور خارجه ترکیه گفته بود که ایران هدف پیمان دفاعی امضا شده بین عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان نیست و هیچکس تا زمانی که به یکی از اعضای این پیمان حمله نکند، هدف محسوب نمی شود.
شبکه الجزیره روز شنبه به نقل از «هاکان فیدان» افزوده بود که احتمالا مصر به این پیمان دفاعی موسوم به پیمان دفاعی مکه بپیوندد و تاکید کرده بود که آنکارا در نظر دارد این پیمان امنیتی منطقهای جدید فراتر از سه عضو بنیانگذار آن گسترش یابد.
وی درمورد این پیمان گفت: دیدگاه رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه این است که این ابتکار «محدود به سه کشور باقی نماند، بلکه گسترش یابد و در صورت لزوم، همه کشورها را زیر این چتر قرار دهد.»
فیدان همچنین خاطرنشان کرد که سایر کشورها علاقهمند به پیوستن به این چارچوب هستند و این توافقنامه را ابتکاری توصیف کرد که ترکیه امیدوار است به گسترش آن ادامه دهد.
وزیر خارجه ترکیه همچنین روز شنبه در گفت و گو با خبرگزاری آناتولی ترکیه گفته بود که آنکارا پیشتر، ایران را در جریان تشکیل ائتلاف مکه قرار داده بود.
فیدان، نقش ایران در ترتیبات منطقهای را ضروری دانسته و افزوده بود: اگر ایران مسائل خود در منطقه را حل کند و برای اجرای سیاستهای سازنده و حضور در یک چارچوب جمعی آماده باشد، نقش ایران در ترتیبات منطقهای ضروری است.
وی اضافه کرد که ترکیه همواره این موضع را اعلام کرده و ایران نیز با این موضوع بیگانه نیست.
به گزارش ایرنا، توافقنامه موسوم به «پیمان دفاعی مکه» روز ۱۶ مرداد (هفتم اوت ۲۰۲۶) با حضور محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی، رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه و شهباز شریف نخست وزیر پاکستان امضا شد.
وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرده است که هدف توافقنامه، تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوز کارانه و توسعه همکاری دفاعی میان سه کشور است و هرگونه حمله مسلحانه علیه یکی از اعضا، حمله علیه همه اعضا تلقی خواهد شد.
