چین در کمتر از دو دهه یکی از بزرگترین شبکههای راهآهن سریعالسیر جهان را ساخت؛ اما داستان توسعه زیرساخت این کشور فقط به حجم سرمایهگذاری و تعداد کیلومترهای ریل محدود نمیشود. تجربه چین نشان میدهد زیرساخت زمانی به موتور رشد تبدیل میشود که پشت آن نهاد، تأمین مالی، سیاست صنعتی و هماهنگی میان بازیگران اقتصادی وجود داشته باشد. به گزارش اکوایران، اگر بخواهیم به توسعه شبکه راهآهن سریعالسیر چین نگاه کنیم، در نگاه اول شاید پاسخ ساده باشد: چین سرمایهگذاری کرد، خطوط بیشتری ساخت و شبکه ریلی خود را گسترش داد. اما این توضیح، بخش مهمتری از ماجرا را نادیده میگیرد.
آنچه در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰ در چین اتفاق افتاد، فقط توسعه یک شبکه حملونقل نبود؛ همزمان با ساخت زیرساخت، ظرفیت نهادی، مدل تأمین مالی، سیاست صنعتی و حتی رابطه دولت مرکزی و دولتهای محلی نیز تغییر کرد.
به همین دلیل، راهآهن سریعالسیر چین را میتوان هم محصول تغییرات نهادی دانست و هم یکی از عواملی که به تغییرات نهادی بعدی شتاب داد. از شبکه محدود تا یک شبکه ملی
در سال ۲۰۰۸، شبکه راهآهن سریعالسیر چین هنوز بسیار محدود بود. تنها ۱۲ سال بعد، در سال ۲۰۲۰، این شبکه به یکی از گستردهترین شبکههای ریلی سریعالسیر جهان تبدیل شد.
اما ساخت چنین شبکهای صرفاً با تزریق پول امکانپذیر نبود. پشت این توسعه، مجموعهای از ظرفیتهای نهادی ؛ از تمرکز تصمیمگیری در دولت مرکزی و حضور گسترده شرکتهای دولتی گرفته تا نظام تأمین مالی دولتی، سیاست صنعتی و هماهنگی میان دولت مرکزی و دولتهای محلی قرار داشت.
دولت چین در واقع فقط ریل و ایستگاه نساخت؛ بلکه یک چارچوب هماهنگ ایجاد کرد که در آن دولتهای محلی، شرکتهای دولتی، نظام بانکی و دستگاههای مرکزی میتوانستند در یک پروژه ملی کنار هم قرار بگیرند. به بیان سادهتر، سرمایه بهتنهایی شبکه را نساخت؛ نهادی که میتوانست سرمایه را هماهنگ و به پروژه تبدیل کند، اهمیت بیشتری داشت. وقتی زیرساخت خودش بازی را تغییر میدهد
اما داستان از اینجا جالبتر میشود. بعد از ساختهشدن شبکه، خود راهآهن به عاملی برای تغییر اقتصاد چین تبدیل شد.اتصال شهرها به یکدیگر، زمان و هزینه جابهجایی را …
