رشد اخیر بورس در حالی رقم خورده که بهبود سودآوری شرکتها و کاهش فاصله نرخ دلار حواله و بازار آزاد، پشتوانه بخشی از این صعود بوده است. حالا با نزدیک شدن P/E بازار به محدودههای میانی تاریخی، مسیر بعدی بورس بیش از گذشته به سودآوری شرکتها و تحولات سیاسی وابسته است. رشد اخیر بازار سرمایه در حالی ادامه پیدا کرده که شاخص بورس بخش قابل توجهی از افت و عقب ماندگی خود را جبران کرده است. در چنین شرایطی، سوال اصلی برای سرمایه گذاران این است که آیا شاخص همچنان ظرفیت ادامه رشد دارد، بازار در آستانه اصلاح قرار گرفته یا باید منتظر ورود بورس به یک دوره رنج و نوسانی باشیم؟
برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید یکی از مهم ترین محرک های رشد بازار از سال گذشته را بررسی کرد؛ کاهش فاصله میان نرخ دلار حواله و بازار آزاد.
دلار؛ یکی از موتورهای رشد بورس
یکی از مشکلات دیرینه شرکت های بورسی، به ویژه شرکت های صادراتی، این بود که درآمدهای ارزی آنها با نرخی پایین تر از نرخ بازار آزاد تسعیر می شد. به همین دلیل، افزایش نرخ ارز لزوما به همان میزان در درآمد و سودآوری این شرکت ها منعکس نمی شد و بخشی از ارزش واقعی فروش آنها خارج از صورت های مالی باقی می ماند.
با افزایش نرخ دلار حواله و کاهش فاصله آن با نرخ بازار آزاد، بخش بیشتری از ارزش واقعی فروش شرکت ها به درآمد و سود آنها منتقل شد. این تغییر ابتدا در گزارش های کدال، از طریق رشد مبلغ فروش و بهبود سودآوری شرکت ها، نمایان شد و سپس اثر خود را در قیمت سهام نشان داد.
به عبارت دیگر، بخشی از رشد بازار در یک سال گذشته صرفا ناشی از افزایش هیجان یا رشد نسبت P/E نبوده است. افزایش سود اسمی شرکت ها نیز پشتوانه مهمی برای رشد قیمت سهام بوده است.
در واقع، وقتی درآمد شرکت ها با نرخ های بالاتری تسعیر می شود، حتی بدون افزایش محسوس در مقدار تولید و فروش، امکان رشد درآمد ریالی و در ادامه سود اسمی شرکت ها فراهم می شود. همین موضوع باعث شد رشد بازار در بخشی از مسیر خود با بهبود متغیرهای بنیادی همراه باشد.
نمودار «روند شاخص بورس و فاصله دلار آزاد و نیما» نیز این ارتباط را به خوبی نشان می دهد. در دوره ای که فاصله میان نرخ دلار آزاد و حواله کاهش پیدا کرده …
