بازار کار ایران در بهار ۱۴۰۵، تصویری نگرانکننده از اقتصاد کشور ترسیم میکند؛ تصویری که تنها با افزایش نرخ بیکاری قابل توضیح نیست. تازهترین گزارش مرکز آمار نشان میدهد نرخ بیکاری به ۹.۱ درصد رسیده، اما همزمان نرخ مشارکت اقتصادی و نسبت اشتغال نیز کاهش یافتهاند؛ نشانهای از آنکه نهتنها فرصتهای شغلی کمتر شده، بلکه بخشی از جویندگان کار نیز امید خود را برای یافتن شغل از دست دادهاند و از بازار کار خارج شدهاند. بررسیها نشان میدهد حدود ۴۵۰ هزار نفر از جمعیت شاغل نسبت به سال گذشته کاسته شده است. در این میان، زنان بیش از دیگران آسیب دیدهاند؛ نرخ بیکاری زنان به ۱۶.۷ درصد رسیده و کاهش مشارکت اقتصادی آنها، از عقبنشینی بخشی از نیروی کار زن از بازار حکایت دارد. از سوی دیگر، افزایش بیکاری مردان و رشد اشتغال ناقص نیز نشان میدهد حتی افرادی که شغل خود را حفظ کردهاند، با کاهش درآمد و نااطمینانی بیشتری روبهرو هستند.
تغییر ترکیب اشتغال نیز پیام مهمی برای اقتصاد دارد. سهم صنعت از اشتغال کاهش یافته، در حالی که سهم خدمات و کشاورزی افزایش پیدا کرده است. این جابهجایی، بیش از آنکه نشانه توسعه باشد، میتواند بیانگر حرکت نیروی کار از فعالیتهای مولد به سمت مشاغل کمبهرهور، غیررسمی یا معیشتی باشد؛ روندی که در بلندمدت ظرفیت رشد اقتصادی را تضعیف میکند.
این تحولات در شرایطی رخ داده که اقتصاد ایران همچنان با تورم بالا، نااطمینانی، فشار تحریمها و پیامدهای درگیریهای اخیر مواجه است. در چنین فضایی، بسیاری از بنگاهها به جای توسعه، بر بقا تمرکز کردهاند و نتیجه آن کاهش استخدام، تعدیل نیرو و افت سرمایهگذاری در تولید بوده است.
در این بخش از تیتر یک، با مرور تازهترین آمارهای بازار کار، به این پرسش پرداختهایم که اقتصاد ایران چگونه در حال از دست دادن فرصتهای شغلی است، کدام گروهها بیشترین آسیب را دیدهاند و تغییر ترکیب اشتغال چه تصویری از آینده بازار کار و رشد اقتصادی کشور ارائه میدهد.
…
