اکوایران: بحران بنزین در ایران با کسری روزانه حدود ۱۴ میلیون لیتر، دولت را میان سه سناریوی متفاوت برای مدیریت مصرف و اصلاح شیوه توزیع یارانه قرار داده است؛ گزینههایی که هرکدام پیامدهای اقتصادی و اجتماعی متفاوتی دارند. مسئله بنزین در ایران امروز فقط یک کسری عددی ساده نیست؛ بلکه ترکیبی از ناترازی تولید و مصرف، توزیع ناعادلانه یارانه، قاچاق سوخت و ضعف ساختاری در نظام تخصیص انرژی است. بر اساس اظهارات آقای سقاب اصفهانی، دولت در مواجهه با این وضعیت به سه راهکار مشخص رسیده و در حال تصمیمگیری نهایی است. آمار ارائهشده نشان میدهد مصرف روزانه بنزین کشور حدود ۱۳۵ میلیون لیتر و تولید روزانه آن ۱۲۱ میلیون لیتر است؛ به این ترتیب روزانه حدود ۱۴ میلیون لیتر کسری وجود دارد که باید از طریق واردات یا مدیریت مصرف جبران شود. در ادامه این گزارش، سه سناریوی پیشنهادی دولت از نظر نقاط قوت، ضعف، پیششرطهای اجرا و راههای کاهش آسیبهای اجتماعی و اقتصادی تحلیل شده است. سناریوی نخست؛ خاموشی نازلها پس از پایان عرضه روزانه
سناریوی نخست بر این اساس است که ۱۲۱ میلیون لیتر بنزین با قیمت فعلی در پمپبنزینها توزیع شود و پس از اتمام سهمیه روزانه، نازلها خاموش شوند. این روش ظاهراً سادهترین راه برای کنترل مقداری عرضه است.
مهمترین مزیت این روش آن است که قیمت اسمی بنزین تغییر نمیکند و دولت میتواند از التهاب ناشی از افزایش قیمت دور بماند. همچنین از نظر فنی، سقف عرضه روزانه به سطح تولید داخلی محدود میشود و در نتیجه کسری ۱۴ میلیون لیتری بهطور کامل از چرخه توزیع حذف میشود.
اما این روش عملاً مدیریت مصرف را به یک مسابقه روزانه برای رسیدن زودتر به جایگاه سوخت تبدیل میکند. توزیع بر اساس ترتیب مراجعه و نه نیاز واقعی، صفهای طولانی، درگیریهای محلی، ذخیرهسازی خانگی غیرایمن و ایجاد بازار سیاه را به دنبال خواهد داشت.
مشاغل وابسته به حملونقل، تاکسیهای اینترنتی، وانتبارها و حتی خدمات اضطراری ممکن است در ساعات پایانی هر روز با کمبود سوخت مواجه شوند و در نتیجه فعالیت اقتصادی کشور دچار اختلال جدی شود.
علاوه بر این، بیعدالتی آشکاری در این روش وجود دارد؛ زیرا افرادی که وقت آزاد بیشتری دارند یا …
