عصر ایران - تصور بسیاری از مردم درباره اهدای سلول های بنیادی این است که اهداکننده باید تحت یک عمل جراحی سنگین قرار بگیرد و بخشی از مغز استخوان او از بدن خارج شود. این تصور کاملا درست نیست. امروزه بخش بزرگی از سلول های بنیادی خون ساز مورد استفاده در پیوند، از طریق خون محیطی و با روشی به نام آفرزیس (Apheresis) جمع آوری می شوند؛ روشی که از نظر روند کلی شباهت زیادی به اهدای پلاسما یا پلاکت دارد و معمولا نیازی به جراحی یا بیهوشی ندارد.
با این حال، اهدای سلول های بنیادی فقط یک روش ندارد. سلول های بنیادی خون ساز را می توان از خون محیطی یا مغز استخوان به دست آورد و در برخی شرایط نیز از خون بند ناف استفاده می شود. انتخاب روش برداشت سلول ها به شرایط بیمار و تصمیم تیم پزشکی بستگی دارد. سلول های بنیادی خون ساز چیست؟
سلول های بنیادی خون ساز (Hematopoietic Stem Cells) سلول هایی هستند که توانایی تولید انواع سلول های خونی را دارند. این سلول ها می توانند به گلبول های قرمز، گلبول های سفید و پلاکت ها تبدیل شوند و نقش اساسی در ساخت و بازسازی سیستم خون سازی و ایمنی بدن دارند.
در برخی بیماری های جدی، از جمله بعضی سرطان های خون مانند لوسمی و لنفوم، یا برخی اختلالات خونی و بیماری های دیگر، سلول های بنیادی خون ساز بیمار ممکن است در اثر بیماری یا درمان هایی مانند شیمی درمانی با دوز بالا و پرتودرمانی از بین بروند یا به شدت آسیب ببینند. در چنین شرایطی، پیوند سلول های بنیادی می تواند به بازسازی سیستم خون سازی بیمار کمک کند.
آیا اهدای سلول های بنیادی همان اهدای مغز استخوان است؟
خیر. این دو اصطلاح گاهی به جای یکدیگر استفاده می شوند، اما از نظر روش برداشت تفاوت دارند.
دو روش اصلی برای دریافت سلول های بنیادی خون ساز از اهداکننده وجود دارد: اهدای سلول های بنیادی از خون محیطی (PBSC)
در این روش، سلول های بنیادی از جریان خون اهداکننده جمع آوری می شوند. اهداکننده معمولا چند روز پیش از برداشت، دارویی به نام فیلگراستیم (Filgrastim) دریافت می کند. این دارو باعث افزایش تعداد سلول های بنیادی خون ساز در جریان خون می شود و به این ترتیب امکان جمع آوری آنها با دستگاه آفرزیس فراهم می شود.
این گزینه در حال حاضر روش بسیار رایجی برای اهدای سلول های بنیادی است. …
