اگر بخواهیم تاریخ صنعت خودروسازی ایران را ورق بزنیم، احمد و محمود خیامی بدون تردید یکی از مهمترین نامها هست. دو برادری که فعالیت خود را از کسبوکارهای کوچک و مرتبط با خودرو آغاز و در کمتر از دو دهه، ایرانناسیونال را به یکی از بزرگترین مجموعههای صنعتی ایران تبدیل کردند.
به گزارش پدال، داستان آنها فقط ماجرای تولید خودرو نیست؛ بلکه بخشی از روایت صنعتیشدن ایران در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ همراه با شکلگیری نخستین زنجیره گسترده تولید قطعات خودرو در کشور ما است. از سویی دیگر، مجموعهی تحت مدیریت آنها در زمان خود، نزدیک به استانداردهای جهانی اداره میشد؛ اما هنگامی که به ایران خودرو رسید، از رقبا عقب افتاد. از مشهد تا تهران؛ آغاز یک رؤیای صنعتی
احمد و محمود خیامی در مشهد بزرگ شدند و از سالهای جوانی با صنعت خودرو ارتباط داشتند. احمد خیامی در خاطرات خود از سالهایی یاد کرده که همراه برادرش به شستوشوی خودرو مشغول بود؛ تجربهای که بعدها نخستین گام در مسیر رسیدن به رؤیای تولید خودرو شد. احمد بعدها فعالیت تجاری با خرید و فروش خودرو را پی گرفت ارتباط برادران خیامی با بازار را عمیقتر کرد.
در اوایل دهه ۱۳۴۰، دو برادر راهی تهران شدند و تصمیم گرفتند فعالیت خود را از تجارت صرف به صنعت و تولید گسترش دهند. آنها در ۲۷ مرداد ۱۳۴۱ شرکت ایرانناسیونال را بنیان گذاشتند. سرمایه اولیه شرکت حدود ۱۰۰ میلیون ریال اعلام شده است و هدف نخست آن، مونتاژ و تولید خودروهای تجاری بود.
ایرانناسیونال در سالهای نخست بیشتر روی اتوبوس و مینیبوس تمرکز داشت. این خودروها عمدتاً به صورت قطعات نیمهمنفصل از شرکت مرسدسبنز آلمان وارد و در ایران مونتاژ میشدند. اگرچه این فعالیت هنوز با تولید کامل داخلی فاصله داشت، اما تجربه ارزشمندی در زمینه مونتاژ، مدیریت کارخانه، آموزش نیروی انسانی و ایجاد شبکه تأمین قطعات در اختیار شرکت قرار داد. قرارداد سرنوشتساز با هیلمن
نقطه عطف واقعی در تاریخ ایرانناسیونال در میانه دهه ۱۳۴۰ اتفاق افتاد. برادران خیامی به دنبال ورود جدیتر به بازار خودروهای سواری بودند و همکاری با شرکت بریتانیایی روتز گروپ / Rootes Group را دنبال کردند؛ گروهی که برندهایی مانند هیلمن را در اختیار داشت و بعدها تحت مالکیت کرایسلر قرار گرفت.
