عصر ایران؛ الناز چراغی - سید جلال ساداتیان، تحلیل گر مسائل بین الملل درباره «پیمان مکه» بین عربستان، پاکستان و ترکیه می گوید: عربستان پیش از پیروزی انقلاب همراه ایران نقش دوگانه ای برای تامین امنیت منطقه پرچالش و شاید بتوان گفت عجیب خاورمیانه ایفا می کردند. به طوری که سعودی نقش نظامی و ایران هم مبحث نظامی_امنیتی را عهده دار بودند.
با فروپاشی سیستم شاهنشاهی، دولت سعودی بر آن شد خلأ به وجود آمده را پر کند. اما رویدادهای بعدی که منجر به تشکیل شورای همکاری خلیج فارس شد، عربستان را بیشتر مقابل ایران قرار داد و در نتیجهِ این فعل و انفعلات اقدام های متفاوتی را از جانب این کشور شاهد بودیم. اقدام هایی نظیر کارهای فرهنگی که شامل تقویت ائمه جمعه، توسعه نشریات و تقویت مساجد و همچنین تحرکات نظامی برای توسعه وهابیت در ترکیه، پاکستان و حتی برخی کشورهای اروپایی را در دستور کار خود قرار داد تا به نوعی با سیاست های فرهنگی جمهوری اسلامی مقابله کند.
سعودی حتی در سال 1366 در منالسک حج تعداد زیادی از حجاج ایرانی را به رگبار بست اما در نهایت در ایران هراسی نتیجه خاصی نگرفتند و ناکام ماندند. تا اینکه بعد از حضور محمد بن سلمان در قدرت، ولیعهد عربستان از چین خواست، تعامل با ایران را پیگیری کند و این برنامه منجر به بهتر شدن روابط دو کشور مهم منطقه، یعنی ایران و عربستان شد.
سفیر اسبق ایران در انگلیس در ادامه گفت: البته عربستان در راستای تقویت موقعیت خود در منطقه یک پیمان همکاری با پاکستان منعقد کرده بود و تحت تاثیر رویداهای یکسال اخیر، ترکیه را هم اضافه کرد. در حالی که پیش از این ایران اعلام کرده بود آمادگی پیوستن به شورای همکاری خلیج فارس را دارد تا بتوانند در کنار شش کشور و همچنین مصر، ترکیه و پاکستان در راستای امنیت منطقه قدم هایی تاثیرگذار بردارند. با این توضیح که شاید کشورهای دیگری هم برای پیوستن به این گروه اعلام آمادگی کنند.
در این بین برخی از کشورها مثل امارات و بحرین به سمت اسرائیل رفته بودند. آنها اما بعد از دو درگیری نظامی ایران با آمریکا و اسرائیل متوجه شدند همراهی با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی نمی تواند آرامش مورد نیازشان را تامین کند. به همین دلیل هنوز عربستان مسیرهای دیگری را طی می کند تا مثلا از طریق پیمان با ترکیه و پاکستان، برابر حوثی ها، یمنی ها …
