عصر ایران؛ مهرداد خدیر - امروز پنجم شهریور به مناسبت زادروز ابوبکر محمد زکریای رازی به عنوان روز داروساز نامگذاری شده زیرا چنان که میدانیم رازی به عنوان کاشف الکل شهرت دارد.
این نوشته البته دربارۀ داروسازی نیست هرچند برای نویسندۀ این سطور در هر مراجعه به داروخانهها پرسشی به خاطر خاطرات کودکی شکل میگیرد و آن هم این است که اگر داروها را مانند دیگر کالاها در بستههای از قبل آماده و مثل هر فروشگاه دیگر میفروشند پس این عنوان داروسازی چه مناسبت دارد؟ شاید تنها هنگام ارایۀ داروهای نسخههای پزشکان پوست و زیبایی این اصطلاح دوباره معنی پیدا میکند وقتی دکتر داروساز یادآور میشود که این دارو را باید بسازیم و مثلا روز بعد مراجعه کنید.
این قیاس از آن روست که دههها قبل اما هر گاه به داروخانۀ مرحوم دکتر داروییان در خیابان منوچهری تهران مراجعه میکردیم او را همچون کیمیاگران یا شیمیستها در حال ساخت دارو و ترکیب مواد مختلف میدیدم در حالی که تصویر داروخانههای امروزی شباهتی با نوع کار او ندارد. مردی در عین حال آمیخته به خصال نیکوی اخلاقی که از نیازمندان دستگیری میکرد و گاه داروی رایگان در اختیار آنان قرار میداد یا اگر میدانست توان مراجعه به پزشک ندارند در اندازهای که دخالت تلقی نشود بر اساس نوع بیمارییی که اظهار میکردند دارویی هم تجویز میکرد.
خود ندیده بودم ولی از پدرم شنیدم که دکتر عبدالکریم سروش مدتی برای کارورزی به سبب تحصیل در رشتۀ داروسازی در همین داروخانه مشغول بوده است و انتظار داشتم در مصاحبۀ خواندنی اخیر با مجلۀ اندیشۀ پویا که هیچ یک از جزییات زندگی خود را از قلم نینداخته به این موضوع هم در فاصلۀ فراغت از تحصیل تا اعزام به انگلیس در اواخر دهه 40 و اوایل دهۀ 50 هم اشاره کند چون نه دکتر داروییان را میتوان فراموش کرد و نه خیابان منوچهری تهران در هیچ جای دیگر مثالی دارد و از یاد می رود.
فارغ از این قضیه بر سر رازی به دو سبب دو ابهام یا شایبه بحث درمیگیرد. اولی به خاطر نفوذ فضای مجازی و شبکههای اجتماعی و این که در دسترس همه قرار دارد و هر موضوعی که با تبلیغات رسمی تفاوت داشته باشد و پرسشی برانگیزد زودتر فراگیر میشود و نیاز به مطالعه و مداقه هم ندارد و دومی اما خاصتر و تخصصی است.
اولی این است که اگر رازی که زادۀ 244 خورشیدی و درگذشتۀ …
