عصر ایران - این بنا در سال 1978 توسط پتر کرستیچ، مجسمه ساز اهل یوگسلاوی سابق، طراحی و اجرا شد. سازه اصلی حدود 17 متر ارتفاع دارد و از مجموعه ای از لوله های فولادی تشکیل شده که در بخش میانی به صورت حجمی متراکم و نامنظم در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. بخش بالایی نیز به تدریج باریک می شود و به یک نقطه ختم می شود.
این یادمان در مجموعه پارک یادبود براتوناتس در نزدیکی رودخانه درینا قرار دارد و به سربازان و غیرنظامیانی اختصاص دارد که در جریان جنگ جهانی دوم و مبارزه برای آزادی ملی در این منطقه جان باختند.
با وجود طراحی متمایز، مجموعه یادمان در سال های اخیر وضعیت مناسبی نداشته است. بخش هایی از محوطه آسیب دیده یا تخریب شده و خود سازه نیز با آثار فرسودگی و گرافیتی مواجه است.
سازه مذکور نمونه ای از اسپومنیک های یوگسلاوی است؛ مجموعه ای از یادمان های مدرن و گاه انتزاعی که پس از جنگ جهانی دوم در سراسر یوگسلاوی ساخته شدند و امروزه به دلیل فرم های غیرمعمول خود مورد توجه معماران و علاقه مندان معماری قرار گرفته اند. تصویر این یادمان در گزارش تصویری گاردین درباره یادمان های جنگ یوگسلاوی نیز منتشر شده است.
اسپومنیک (Spomenik) یک واژه در زبانهای اسلاوی جنوبی، بهویژه صربی، کرواتی و بوسنیایی، به معنای «یادمان» یا «بنای یادبود» است.
این واژه از ریشهای به معنای یادآوری و به خاطر سپردن میآید و به طور کلی برای بناهای یادبود استفاده میشود.
اما در بحث معماری، وقتی می گویند «اسپومنیک های یوگسلاوی»، معمولا منظور مجموعه ای از یادمان های مدرن و اغلب انتزاعی است که در دوران یوگسلاوی سوسیالیستی، به ویژه پس از جنگ جهانی دوم، ساخته شدند. بسیاری از آن ها برای گرامیداشت قربانیان و مبارزان جنگ جهانی دوم طراحی شده بودند.
ویژگی جالب این یادمان ها این است که برخلاف بسیاری از بناهای یادبود سنتی، لزوما مجسمه انسان یا نمادهای مستقیم جنگ را ندارند و از فرم های هندسی، بتن، فولاد و اشکال انتزاعی و آینده نگرانه استفاده می کنند. …
