عصر ایران؛ احمد فرتاش - رابرت نوزیک یکی از مهمترین فیلسوفان سیاسی قرن بیستم است؛ متفکری که اگرچه آثارش به اندازه برخی همعصرانش مانند میشل فوکو، یورگن هابرماس یا کارل پوپر در میان خوانندگان فارسیزبان شناختهشده نیست، اما تأثیر او بر فلسفه سیاسی معاصر بسیار عمیق بوده است. بسیاری از بحثهای امروز درباره آزادی، عدالت، مالیات، مالکیت خصوصی و حدود دخالت دولت، بهگونهای مستقیم یا غیرمستقیم با اندیشههای نوزیک پیوند دارد.
او در سال ۱۹۳۸ میلادی در بروکلین نیویورک به دنیا آمد و در سال ۲۰۰۲ میلادی، در شصتوسه سالگی، بر اثر سرطان درگذشت. نوزیک فرزند خانوادهای یهودی بود که پدرش از مهاجران اروپای شرقی به آمریکا محسوب میشد و با کار و تلاش فراوان زندگی خود را ساخته بود. همین خاستگاه اجتماعی، یعنی رشد در خانوادهای مهاجر که موفقیت را حاصل کوشش فردی میدانست، بیتردید در شکلگیری نگاه او به آزادی، مالکیت و مسئولیت فردی بیتأثیر نبود.
نوزیک در دانشگاه کلمبیا تحصیل کرد و سپس در دانشگاه پرینستون به تحصیلات تکمیلی پرداخت. مدتی نیز در دانشگاه آکسفورد پژوهش کرد و سرانجام به عضویت هیئت علمی دانشگاه هاروارد درآمد؛ دانشگاهی که تا پایان عمر یکی از برجستهترین استادان آن باقی ماند. او در آغاز جوانی گرایشهایی به اندیشههای چپ و حتی سوسیالیستی داشت؛ گرایشهایی که در فضای دانشگاهی دهه ۱۹۶۰ آمریکا چندان عجیب نبود. اما به تدریج، با مطالعه فلسفه، اقتصاد و حقوق، مسیر فکریاش تغییر کرد و به یکی از مشهورترین مدافعان آزادی فردی و دولت محدود تبدیل شد. این تغییر مسیر نشان میدهد که اندیشه نوزیک نه محصول تعصب سیاسی، بلکه نتیجه یک بازاندیشی فلسفی طولانی بود.
برای فهم اهمیت نوزیک باید فضای تاریخی زمان او را نیز شناخت. پس از پایان جنگ جهانی دوم، بسیاری از کشورهای غربی به سمت گسترش دولت رفاه حرکت کردند. دولتها نقش بیشتری در آموزش، بهداشت، بیمه، بازنشستگی و حمایت از اقشار کمدرآمد بر عهده گرفتند. بسیاری از روشنفکران نیز بر این باور بودند که دولت باید با استفاده از مالیات، ثروت را بازتوزیع کند تا شکافهای اجتماعی کاهش یابد. در چنین فضایی، در سال ۱۹۷۱، جان رالز کتاب مشهور «نظریهای درباره عدالت» را منتشر کرد؛ اثری که از برابری و عدالت توزیعی دفاع میکرد و خیلی زود به مهمترین کتاب فلسفه …
