عصر ایران؛ سمیرا فرخ منش (پژوهشگر سیاسی) - آیا عربستان، ترکیه و پاکستان یک ائتلاف علیه ایران ساختهاند، یا خاورمیانه در حال ساختن یک معماری امنیتی جدید است؟
مسأله اصلی توافق مکه، ایران نیست؛ آمریکا هم نیست. مسئله اصلی، این است که چه کسی قرار است امنیت خاورمیانه پس از بحران ایران–آمریکا را تأمین کند.
توافق اخیر میان ترکیه و عربستان و پاکستان در یکی از حساس ترین مقاطع زمانی خاورمیانه شکل گرفت. درست در شرایطی که بحران جنگ ایران و آمریکا همچنان بر منطقه سایه انداخته و به رغم تلاش های بسیاری از بازیگران جهانی، هربار که از مذاکره و تفاهم حرف به میان می آید، چالشی جدید به موضوعات قبلی اضافه می شود. پس جالب ترین نکته این توافق این است که : کشورهای منطقه همزمان هم رقیب هستند هم شریک، هم میانجی و هم متحد! توافق چه می گوید
این توافق دفاعی در مکه امضا شد. مهمترین تعهد آن، اصل دفاع متقابل است: یعنی اگر یکی از این سه کشور هدف حمله یا تهاجم قرار گرفت، به معنی حمله علیه دو کشور دیگر هم هست. هدف از این اصل تفاهمنامه، ایجاد یک همکاری دفاعی مشترک و بازدارندگی سه گانه است.
البته جزییات این توافقنامه هنوز منتشر نشده و تعبیر ناتوی اسلامی درباره آن را درست نمی دانم.
چون ساختار فرماندکی مشترک، نیروی نظامی مشترک و تعیین دقیق مکانیسم و سازوکارهای نظامی 3کشور هنوز معلوم نیست. یعنی سطح تعهدات عربستان و ترکیه و پاکستان به یکدیکر تعیین نشده و در عمل معلوم نیست تا کجا قرار است به پیش رود. چرا حالا؟
جنگ بی قاعده ایران و آمریکا معادلات امنیتی منطقه را بر هم زد. عربستان با درک این واقعیت همزمان نگران زیرساخت های انرژی و مسیرهای دریایی خود هستند.
برای عربستان حفظ امنیت همه جانبه، از واجبات است. حالا به هر طریقی. در یک مرحله از طریق دادن دست دوستی به امریکا و درخواست خرید F35 در مرحله ای دیگر ازراه همکاری با همسایگانی که دغدغه های دفاعی مشترک دارند.
مسیر جنگ ایران و آمریکا نشان داد، ساختار دفاعی کشورهای منطقه نیاز به تنوع بیشتری دارد! ریاض می خواهد در ادامه این مسیر فرسایشی صرفا متکی به آمریکا نباشد. در عین حال که هزینه حمله به خود را بالا ببرد. چرا ترکیه وارد بازی شده؟
ترکیه بازیگر متفاوتی …
