عصرایران- خشم یکی از قدیمی ترین واکنش های دفاعی موجودات زنده است؛ احساسی که در شرایط خطر یا رقابت می تواند به بقا کمک کند. اما زمانی که خشم و رفتار پرخاشگرانه به یک الگوی تکرارشونده تبدیل شود، ممکن است مغز نیز خود را با این شرایط تطبیق دهد.
در یکی از مطالعات جالب در حوزه علوم اعصاب رفتاری، پژوهشگران موسسه فیزیک و فناوری مسکو بررسی کردند که تجربه های مکرر درگیری اجتماعی چه تاثیری بر مغز موش ها دارد. آن ها موش های نر را در شرایطی قرار دادند که بتوانند با یکدیگر رقابت کنند و سپس رفتار آن ها را در دوره های بعدی مورد بررسی قرار دادند.
در این آزمایش، میان دو موش در یک قفس یک مانع شفاف قرار داده شد. حیوانات می توانستند یکدیگر را ببینند و نشانه های رقابت و تنش اجتماعی ایجاد می شد. سپس در زمان های مشخص، مانع برداشته می شد تا رقابت فیزیکی کوتاهی میان آن ها شکل بگیرد. پژوهشگران پس از چند مرحله دریافتند موش هایی که بیشتر پیروز می شدند، در دفعات بعد رفتارهای تهاجمی بیشتری نشان می دهند.
بررسی های مغزی این حیوانات نشان داد تجربه پیروزی های مکرر با تغییراتی در هیپوکامپ، یکی از بخش های مهم مغز در یادگیری و حافظه، همراه است. پژوهشگران همچنین افزایش تولید برخی سلول های عصبی جدید را مشاهده کردند؛ تغییری که به نظر می رسید با تقویت رفتارهای مرتبط با پرخاشگری ارتباط دارد.
نکته مهم این است که این یافته به معنی «خطرناک بودن تولید نورون های جدید» نیست. مغز به طور طبیعی در طول زندگی تغییر می کند و تولید سلول های عصبی جدید در برخی بخش ها می تواند نقش های مختلفی داشته باشد. مسئله اصلی در این پژوهش، ارتباط میان تجربه های اجتماعی تکرارشونده و تغییر مسیرهای رفتاری بود.
دانشمندان این پدیده را نمونه ای از انعطاف پذیری عصبی یا نوروپلاستیسیته می دانند؛ یعنی توانایی مغز برای تغییر بر اساس تجربه ها. همان طور که یادگیری یک مهارت جدید می تواند مسیرهای عصبی خاصی را تقویت کند، تجربه های مداوم استرس، رقابت یا درگیری نیز می توانند مدارهای مرتبط با واکنش های احساسی را تحت تاثیر قرار دهند.
البته انتقال مستقیم نتایج این آزمایش ها به انسان نیازمند احتیاط است. انسان ها علاوه بر واکنش های زیستی، از توانایی تفکر، خودکنترلی، آموزش و تاثیرات فرهنگی برخوردارند. با این حال، این …
