شاهپور قجقینژاد، عضو هیئت علمی پژوهشکده مردمشناسی پژوهشگاه وزارت میراث فرهنگی و گردشگری در یادداشتی در خصوص آیین آقآش جشن ۶۳ سالگی ترکمنها که به مناسبت ولادت حضرت پیامبر (ص) برگزار میشود، نوشت: آیین «آق قویون» یا آق آش نشانه عشق و ارادت قوم ترکمن به پیامبر اکرم (ص) است که در ایام ربیع الاول در مناطق ترکمن نشین اجرا میشود.
این رسم تبلور احترام فراوانی است که آنان برای پیامبراسلام قائل هستند. در بین طوایف ترکمن مردان و زنان در سن شصت و سه سالگی مصادف با سن حضرت محمد(ص) این مراسم را برگزار میکنند. مراحل این آیین شامل: مقدمات
مقدمات برپایی این آیین چند ماه پیشتر تدارک دیده میشود. معمولا فرد ۶۳ ساله با کمک فرزندان، عروس و داماد ملزومات برگزاری روز جشن آقآش (Agh ash) را دو الی سه ماه پیشتر تدارک میبینند. به مهمانان دعوتنامه چاپ شده که در آن روز، تاریخ و مکان برپایی ضیافت مشخص شده ارسال میشود. مبادله هدایا
در فرهنگ مردم ترکمن مرسوم است، هدایایی از جنس پارچه (روسری، چارقد، پیراهن یا شلوارمردانه) شیرینی محلی شامل فطیر ترکمنی (نان شیرین گرد)، بیشمه (نان شیرین روغن جوش)، قاتلمه (نان شیرین ورقه ای) به خانواده شخصی که به آیین آق آش «مشرف» شده به نمایندگی اهدا میکنند. هدایا پس از دریافت ارزشگذاری میشوند به همان میزان هدایایی نیز از سوی میزبان به فرد هدیه دهنده تقدیم میشود.
پس از دریافت هدایا از سوی دختران و عروس فرد ۶۳ ساله، آنها نیز بر حسب ارزش کالا در داخل پارچه ای از جنس چیت مقداری بیسکویت، شیرینی محلی قرار داده و آن را گره میزنند و به پاس قدردانی به هدیه دهنده تقدیم میکنند.
در این مرحله مبادله کالا انجام میشود. اصطلاحا به این بسته که از جنس پارچه است، «دوونچک» (Down chek) میگویند. اگر هدیه «نفیس» باشد، در کنار «دوونچک» کالای با ارزشتری مانند طلا، روسری و چارقد ترکمنی گرانقیمت بر حسب توانایی به هدیه دهنده تقدیم میشود. آیین قربانی
در روز برگزاری مراسم، گوسفند به رنگ سفید قربانی میکنند، ابتدا چالهای کوچک به شکل دایره میکنند و مقداری زغال در وسط آن قرار میدهند. زغال در آیین قربانی مردم ترکمن نشانه ارتباط با عالم روحانی است. واسطهای بین شخص قربانی کننده و عالم معنوی است. در کناره چاله که …
