چرا گاهی چند دقیقه قبل از زنگ ساعت بیدار میشویم؟ چرا شبها در ساعت مشخصی احساس خوابآلودگی میکنیم؟ پاسخ این پرسشها در یک سیستم پیچیده زمانسنجی در مغز انسان پنهان شده است؛ سیستمی که دانشمندان هنوز در حال کشف جزئیات آن هستند.
اسرار اساسیترین نیاز بدن
خواب یکی از اساسیترین نیازهای بدن انسان است، اما برخلاف تصور بسیاری، مغز در زمان خواب خاموش نمیشود. در طول شب، شبکهای پیچیده از سلولهای عصبی، هورمونها و پیامهای شیمیایی فعال است تا بدن را برای استراحت، ترمیم و سپس بیدارشدن آماده کند.
دانشمندان سالهاست تلاش میکنند بفهمند مغز چگونه زمان مناسب برای خوابیدن و بیدارشدن را تشخیص میدهد. تحقیقات جدید نشان میدهد این فرآیند به مجموعهای از تغییرات دقیق در سلولهای مغزی وابسته است که مانند یک ساعت داخلی عمل میکنند.
ساعت زیستی؛ زمانسنج پنهان بدن
بدن انسان دارای یک ساعت داخلی ۲۴ ساعته است که به آن ریتم شبانهروزی گفته میشود. این ساعت بسیاری از فرآیندهای بدن از جمله خواب، دمای بدن، فشارخون و ترشح هورمونها را تنظیم میکند.
مرکز اصلی این ساعت در بخشی کوچک از مغز قرار دارد که اطلاعات مربوط به نور محیط را دریافت میکند. به همین دلیل، نور صبح میتواند به مغز پیام دهد که زمان آغاز فعالیت روزانه فرارسیده است.
چرا خواب ما با تغییر ساعت به هم میریزد؟
وقتی افراد به مناطق زمانی مختلف سفر میکنند یا برنامه خوابشان به طور ناگهانی تغییر میکند، ساعت داخلی بدن با محیط جدید هماهنگ نیست. نتیجه آن همان حالتی است که بسیاری پس از سفرهای طولانی تجربه میکنند: خستگی، بیخوابی یا خوابآلودگی در زمان نامناسب.
دانشمندان معتقدند شناخت دقیقتر سازوکار ساعت زیستی میتواند به روشهای بهتر برای تنظیم خواب …
