واقعیت این است که سیستم انتقال قدرت خودرو، مجموعهای از قطعات بههمپیوسته است. موتور، گیربکس، پلوسها، دستهموتورها، دستهگیربکس و حتی سیستم کنترل موتور، همگی روی کیفیت تعویض دنده اثر میگذارند. به همین دلیل، احساس یک ضربه هنگام حرکت یا تعویض دنده، لزوماً به معنای خرابی گیربکس نیست. یکی از قطعاتی که بیش از همه در این سوءتفاهم نقش دارد، دستهموتور است. دستهموتور دقیقاً چه کاری انجام میدهد؟
دستهموتور، برخلاف نام سادهاش، فقط نگهدارنده موتور نیست؛ این قطعه وظیفه دارد وزن موتور و گیربکس را تحمل کند و در عین حال، لرزشها و ضربههای ناشی از کارکرد پیشرانه را جذب کند.
در خودروهای امروزی، بسیاری از دستهموتورها از لاستیکهای مهندسیشده یا حتی نمونههای هیدرولیکی ساخته میشوند تا هنگام شتابگیری، ترمز یا تعویض دنده، از جابهجایی بیش از حد مجموعه موتور و گیربکس جلوگیری کنند. به زبان ساده، دستهموتور مانند ضربهگیر عمل میکند. اگر این ضربهگیر از بین برود، هر حرکت موتور مستقیماً به اتاق خودرو منتقل میشود.
چرا خرابی دستهموتور شبیه خرابی گیربکس است؟
هنگام تعویض دنده، بهویژه در گیربکسهای اتوماتیک، گشتاور موتور ناگهان تغییر میکند. اگر دستهموتور سالم باشد، این تغییر نیرو تقریباً بدون احساس ضربه انجام میشود.
اما وقتی لاستیک دستهموتور ترک خورده، پاره شده یا خاصیت ارتجاعی خود را از دست داده باشد، موتور بیش از حد جابهجا میشود. نتیجه، همان ضربهای است که راننده آن را به شکل «تقه» احساس میکند.
در بسیاری از خودروها، این ضربه بیشتر هنگام این موارد دیده میشود: قرار دادن اهرم روی D یا R، شروع حرکت از حالت توقف، شتابگیری ناگهانی، برداشتن پا از روی پدال گاز و تعویض بین دندههای پایین. به همین دلیل، حتی افراد باتجربه نیز گاهی در تشخیص اولیه دچار اشتباه میشوند.
خرابی دستهموتور معمولاً تنها با ضربه همراه نیست. لرزش غیرعادی موتور در حالت درجا، تکان شدید خودرو هنگام روشن یا خاموش شدن موتور، کوبش هنگام عبور از دستاندازها و حتی احساس لرزش در فرمان یا کف خودرو نیز میتواند از نشانههای فرسودگی این قطعه باشد.
در موارد شدیدتر، جابهجایی بیش از حد موتور میتواند به پلوسها، اگزوز، شیلنگها …
