پیادهروی اربعین برای بسیاری از پدر و مادرها، شبیه جمع شدن چند دغدغه در یک قاب است. از یک طرف شوق حضور در مسیر عشق وجود دارد و از طرف دیگر نگرانی درباره گرمای عراق، شلوغی مسیر، خستگی کودک، بینظمی خواب و غذا، و البته این پرسش جدی که آیا این سفر در ذهن فرزند ما به یک خاطره شیرین تبدیل میشود یا به تجربهای پر از کلافگی، گریه و فرسودگی. واقعیت این است که کودک، اربعین را شبیه بزرگسالان درک نمیکند. او با تحلیلهای معرفتی، شور جمعیت یا مفاهیم بلند عرفانی همراه نمیشود؛ بلکه با دمای هوا، تشنگی، طعم آبمیوه، مهربانی یک خادم، رنگ پرچمها، فرصت بازی، امنیت آغوش مادر و حس آرامش پدر ارتباط میگیرد. اگر این لایهها درست مدیریت شوند، اربعین در ذهن کودک میتواند به یکی از ماندگارترین و شیرینترین خاطرات زندگی تبدیل شود.
بزرگترین خطای برخی خانوادهها این است که میخواهند کودک را در قالب ذهنی خودشان از سفر قرار دهند. پدر میخواهد با سرعت مشخصی حرکت کند، مادر اصرار دارد تعداد عمودهای بیشتری را رد کنند، و هر دو گاهی فراموش میکنند که کودک، نه زائر حرفهای است و نه ورزشکار استقامتی. کودک نیاز دارد این سفر را به زبان خودش تجربه کند. زبان کودک، زبان ریتم، بازی، تنوع، استراحت کوتاه، خوراکی دلچسب و احساس دیده شدن است. در روانشناسی تربیتی گفته میشود هر تجربه سخت اگر با حس امنیت و لذت همراه شود، در حافظه کودک به عنوان یک چالش شیرین ثبت میشود؛ اما اگر همان تجربه با تنش، سرزنش و بیاعتنایی همراه گردد، به خاطرهای فرساینده تبدیل خواهد شد. بنابراین اولین اصل همراهی مسئولانه در اربعین این است که هدف سفر را صرفاً رسیدن سریعتر به مقصد ندانیم، بلکه ساختن تجربهای سالم، معنوی و خوشاثر برای همه اعضای خانواده بدانیم.
از همان مرحله پیش از سفر، تربیت درست آغاز میشود. کودک نباید ناگهان در میانه یک تصمیم بزرگسالانه قرار بگیرد. خوب است چند روز پیش از حرکت، با او درباره فضای سفر گفتگو شود؛ نه با بیانهای سنگین، بلکه با تصویرهای ملموس. مثلاً به او گفته شود که در این سفر انسانهای زیادی از کشورهای مختلف کنار هم راه میروند، در مسیر موکبهایی هست که به زائران آب خنک، غذا و فرصت استراحت میدهند، و این راه شبیه یک مهمانی بزرگ خانوادگی است که همه در آن به هم کمک میکنند. اگر کودک بداند قرار نیست …
