گوبکلیتپه در جنوبشرقی ترکیه یکی از شگفتانگیزترین محوطههای باستانشناسی جهان است؛ مجموعهای که قدمت آن به حدود ۱۱۶۰۰ سال پیش بازمیگردد و هزاران سال پیش از بناهای سنگی مشهور جهان، مانند استونهنج و اهرام مصر، ساخته شده است. ستونهای عظیم منقوش و سازههای پیچیده این محوطه مدتها باستانشناسان را با یک پرسش اساسی روبهرو کردهاند: انسانهای عصر نوسنگی چرا و چگونه چنین مجموعه عظیمی را ساختند؟ به گزارش فرادید، برای سالها گوبکلیتپه عمدتاً به عنوان یک مرکز آیینی و مذهبی در نظر گرفته میشد؛ مکانی که شکارچیگردآورندگان از نقاط مختلف در آن گرد هم میآمدند تا مراسمی خاص برگزار کنند. اما کاوشهای تازه تصویر پیچیدهتری ارائه میکنند. شواهد جدید نشان میدهند که دستکم در دورهای از تاریخ این محوطه، انسانها نه فقط برای برگزاری آیینها، بلکه برای زندگی روزمره نیز در آنجا ساکن بودهاند؛ یافتهای که میتواند برداشتهای پیشین درباره ماهیت و کارکرد گوبکلیتپه را تغییر دهد.
گوبکلیتپه یک محوطه باستانشناسی کوهستانی در جنوبشرقی ترکیه است که مجموعهای از سازههای یادمانی عظیم را در خود جای داده است. ستونهای سنگی این مجموعه گاه به ارتفاع ۵٫۵ متر میرسند و بسیاری از آنها با نقشهایی پیچیده و هنرمندانه تزئین شدهاند.
برای تصور ابعاد و اهمیت آن میتوان گوبکلیتپه را با استونهنج مقایسه کرد؛ با این تفاوت که گوبکلیتپه هم بسیار بزرگتر و پرجزئیاتتر است و هم حدود چند هزار سال قدیمیتر.
این مجموعه در چندین مرحله و در فاصله حدود ۹۶۰۰ تا ۸۲۰۰ پیش از میلاد ساخته و توسعه یافته است. این تاریخ به دورانی بازمیگردد که جهان تازه از آخرین عصر یخبندان خارج شده بود و کشاورزی نیز در برخی نقاط جهان هنوز در مراحل ابتدایی شکلگیری قرار داشت.
به همین دلیل، گوبکلیتپه برای باستانشناسان اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا نشان میدهد جوامع انسانی …
![[حیدر تورانی] لبخوانی با هوش مصنوعی](/news/u/2026-08-29/ettelaat-1rouk.jpg)
