ماشین لباسشویی، دستگاه تصفیه و فیلتراسیون آب، تختخواب، میز اردور و منوی دریایی با خرچنگ پشتآبی، لابستر و کالاماری؛ انبوهی از تجهیزات رفاهی. اینها شاید فهرست امکانات یک اقامتگاه لوکس باشد، اما حالا تصاویر و ویدئوهای منتشرشده در فضای مجازی که تورهای فوقلاکچری طبیعتگردی از آن استفاده می کنند.
این تورهای لاکچری که گاه با عنوان «اکوتوریسم» یا «گردشگری سبز» تبلیغ میشوند، اما حضورشان میتواند با تخریب پوشش گیاهی و خاک، ایجاد مزاحمت برای حیاتوحش، افزایش خطر آتشسوزی و تولید پسماند همراه باشد. با افزایش سفر به مناطق طبیعی در فصل تابستان، این پرسش جدیتر شده که مرز میان طبیعتگردی لوکس و آسیب به طبیعت کجاست؟ طبیعتگردی لوکس یا مصرف طبیعت؟
انتقال تجهیزات رفاهی به دل طبیعت، زمانی به مسئله محیطزیستی تبدیل میشود که امکانات و نوع فعالیت گردشگران با ظرفیت و ویژگیهای مقصد سازگار نباشد. در واقع، مسئله صرفاً لوکس بودن یک تور نیست؛ میزان مداخله در محیط طبیعی، نحوه تردد، ایجاد زیرساخت، تولید پسماند و مصرف منابعی مانند آب و انرژی نیز اهمیت دارد.
آییننامه طبیعتگردی نیز بر همین اساس، طبیعتگردی را سفری مسئولانه، غیرمصرفی و پایدار تعریف کرده است که باید با حفظ و احیای محیطزیست و منابع طبیعی و همچنین توجه به رفاه جامعه محلی همراه باشد. بنابراین، هر فعالیتی که برای ایجاد رفاه بیشتر در طبیعت انجام میشود، باید با ظرفیت تحمل همان منطقه سنجیده شود.
پژوهشهای انجامشده درباره مناطق طبیعی ایران نیز بر ضرورت تعیین «ظرفیت برد گردشگری» تأکید دارند؛ به این معنا که هر منطقه تا چه میزان میتواند حضور گردشگر و فعالیتهای مرتبط با گردشگری را بدون آسیب جدی به محیطزیست تحمل کند. در صورت نبود مدیریت، افزایش حضور گردشگران میتواند فشار بیشتری بر منابع طبیعی، پوشش گیاهی، خاک و توان خودپالایی محیط وارد کند.
از این منظر، پرسش اصلی درباره تورهای فوقلاکچری این نیست که چرا گردشگران امکانات بیشتری میخواهند؛ مسئله این است که طبیعت میتواند هزینه این سبک از گردشگری را بپردازد؟ مسئله …
