در شرایطی که تنگه هرمز همچنان یکی از حساسترین گلوگاههای انتقال انرژی جهان به شمار میرود و هر موج تنش امنیتی، صادرات نفت از خلیجفارس را با ریسکهای جدید مواجه میکند، کشورهای تولیدکننده منطقه به تدریج در حال بازطراحی نقشه صادرات نفت خود هستند. هدف مشترک آنها، کاهش وابستگی به مسیری است که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
به گزارش دنیای اقتصاد، عربستان سالهاست با توسعه خط لوله شرق - غرب، بخشی از صادرات خود را از بندر ینبع در دریای سرخ انجام میدهد، امارات نیز با احداث خط لوله حبشان - فجیره، امکان صادرات نفت بدون عبور از هرمز را فراهم کرده و اکنون عراق نیز با تمدید توافق انتقال نفت از مسیر ترکیه، تلاش میکند مسیر جایگزین دیگری برای دسترسی به بازارهای جهانی حفظ و تقویت کند.
در همین چارچوب، توافق یکساله بغداد و آنکارا برای ادامه فعالیت خط لوله عراق–ترکیه را باید فراتر از تمدید یک قرارداد ترانزیتی دانست؛ توافقی که در عمل بخشی از راهبرد گستردهتر کشورهای حاشیه خلیجفارس برای افزایش تابآوری صادرات نفت در برابر بحرانهای ژئوپلیتیک است.
بر اساس این توافق، بهرهبرداری از خط لوله عراق–ترکیه که ظرفیت اسمی انتقال روزانه یکمیلیون و ۵۰۰هزار بشکه نفت را دارد، برای یک سال دیگر ادامه خواهد یافت. این خط لوله، نفت عراق را از طریق بندر جیهان به دریای مدیترانه منتقل میکند و تنها مسیر صادراتی فعال این کشور خارج از خلیج فارس به شمار میرود. هرچند اکنون تنها حدود ۱۷۰هزار بشکه در روز از ظرفیت آن مورد استفاده قرار میگیرد؛ اما ترکیه به دنبال افزایش بهرهبرداری از ظرفیت کامل این خط و حتی توسعه آن تا میادین نفتی جنوب عراق است؛ اقدامی که در صورت تحقق، وابستگی بغداد به تنگه هرمز را به میزان قابلتوجهی کاهش خواهد داد.
تا پیش از تشدید درگیریهای نظامی میان ایران و آمریکا، بسیاری از پروژههای انتقال نفت خارج از خلیجفارس بیشتر با هدف تنوعبخشی به مسیرهای صادراتی دنبال میشدند؛ اما امروز این پروژهها به یک ضرورت امنیت انرژی تبدیل شدهاند. تنگه هرمز که …