با وجود اینکه حدود ۹۵ درصد جمعیت تحت پوشش بیمه عمومی هستند، سهم پرداخت مستقیم مردم از کل هزینه سلامت در سال ۲۰۲۳ حدود ۴۳.۱۵ درصد بوده است. یعنی فاصله میان «بیمهشدن» و «توان درمانشدن» به یکی از مهمترین مسائل اقتصاد سلامت تبدیل شده است.
در دندانپزشکی، بیش از ۸۰ درصد درمانها در بخش خصوصی ارائه و بیش از ۹۰ درصد هزینه آن از جیب بیمار پرداخت میشود. بهتعویقانداختن درمان، بیماری را پیچیدهتر و هزینه بعدی را بیشتر میکند. مطالعهای روی ۱۶۷۹ خانوار نشان داد ۶.۲ درصد به دلیل دندانپزشکی و ۴.۹ درصد به علت دارو وارد هزینه کمرشکن شدهاند.
در بیماریهای ارتوپدی، بیمار نمیگوید «جراحی نمیکنم»؛ میگوید «فعلاً نه». بار مراجعه به مراکز دولتی تنها در خرداد امسال نسبت به سال قبل ۴۵ درصد افزایش یافته و دریافت یک خدمت در بخش خصوصی میتواند ۱۰ تا ۲۰ برابر مرکز دولتی هزینه داشته باشد.
پرداخت از جیب برای دارو حدود ۳۱.۲ درصد هزینههای سلامت خانوارها را تشکیل میدهد و بار دارویی هزینههای کمرشکن بیشتر در خانوارهای فقیر متمرکز است.
آمار دقیقی از تعداد بیمارانی که درمان را به تأخیر میاندازند یا ناقص میکنند وجود ندارد. فقیرترین بیمار ممکن است هزینه زیادی در آمار ثبت نکند، نه به این دلیل که درمان برای او ارزان بوده، بلکه چون اساساً خدمت را نخریده است. سؤال بیمار از «بهترین درمان برای من چیست؟» به این تغییر کرده که «فعلاً چه کاری کنم که بتوانم با این درد ادامه بدهم؟»
