سروش محلاتی، فقیه و پژوهشگر دینی، در یادداشتی نوشت: در شرایط استیصال اجتماعی و مسدود شدن راههای اعتراض مسالمت جویانه که خشم و عصبیت فوران میکند، نباید شرایط روحی و روانی مجرمان را نادیده انگاشته و آنها را محکوم به مجازات حداکثری کرد.
متن کامل یادداشت وی به این شرح است:
«به راستی که خداوند عادل و مهربان است
درباره حکم اعدام معترضان خشونت طلب خیابانی، متذکر میشود:
از نظر والدین فقهی مجازاتهای سنگین در شرایطی قابل اجراست که اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در جامعه در سطح قابل قبولی باشد و دسترسی شهروندان به حقوقشان از طریق مشروع امکانپذیر بوده و بتوانند به خواستههای ضروری خویش دست یابند، از این رو کسی که در شرایط سخت اقتصادی مانند قحطی مبادرت به دزدی میکند، حّد سرقت ندارد و کسی که در شرایطعدم امکان ازدواج مرتکب رابطه نا مشروع شده، مجازات سنگین ندارد.
بر اساس این قاعده عقلانی که در مواردی نصوص دینی بر آن تصریح دارد و نصوص دیگری هم به آن انصراف دارد، جرائم سیاسی و امنیتی مانند اعتراضات توام با خشونت در صورتی مشمول مجازات سنگین قتل است که راههای اعتراض مسالمتآمیز به روی شهروندان باز بوده، متعرضان بتوانند با تشکیل اجتماعات آرام، اعتراض خود را مطرح کند ولی افراد شرور مرتکب رفتارهای خشن گردند.
ولی در شرایط استیصال اجتماعی و مسدود شدن راههای اعتراض مسالمت جویانه که خشم و عصبیت فوران میکند، نباید شرایط روحی و روانی مجرمان رانادیده انگاشته و آنها را محکوم به مجازات حداکثری نمود.
درعین حال باید توجه داشت که تشخیص شرایط استیصال در شهروندان بر عهده صاحب نظران بیطرف و آگاه از اوضاع اجتماعی است و قاضی نمیتواند راساً درباره آن نظر قطعی دهد. ابعاد دیگر مساله را در فرصت دیگری باید تعیین نمود.»
