علی ربیعی در یادداشتی نوشت: «در مراسمی به مناسبت روز تشکلها، در سالن کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی ایران، میان چهرههای دغدغهمند و فعالان خستگیناپذیر حوزه سلامت، حضور یافتم. همانطور که در ابتدای صحبتهایم گفتم، من در یک کنشگری مرزی، بیشتر در سمت و سوی نهادهای مدنی میایستم. دلم با آنهاست که در میدان واقعی جامعه، بیهیچ منت و ادعایی، بار محرومیتها و رنجها را به دوش میکشند. روز ملی تشکلها برای من، این فقط یک مناسبت تقویمی نیست؛ یک یادآوری مداوم است که جامعه ما اگر قرار است قد بکشد و از بحرانها عبور کند، راهی جز «سازمان یافتگی» ندارد. جامعه، ضلع سوم قدرت: من همواره از سه ضلع دولت، بازار و جامعه سخن گفتهام. باور قلبیام این است که جامعه هنوز آنگونه که باید، هموزن دو ضلع دیگر نشده است.
ما نمیتوانیم جامعهای داشته باشیم که فقط مخاطب تصمیمهای دولت و بازار باشد. تحلیل مناسبات قدرت در ایران نشان میدهد که جامعه همواره در سایه دو ضلع مسلط «دولت» و «بازار» قرار داشته است و ما با بحران «اتمیزه شدن» (Atomization) روبهرو هستیم؛ جایی که فرد تنها در مواجهه با ساختارهای کلان، فاقد عاملیت است. مردم وقتی «تشکل» پیدا میکنند، «نهاد» میشوند و وقتی نهاد شدند، بازیگر میدان میشوند. تشکل، تنها یک فعالیت داوطلبانه نیست؛ بلکه نهادی است که فرد را از یک سوژه منفعل، به یک کنشگر اصلی در میدان سیاستگذاری تبدیل میکند. ما باید از «مردم پراکنده» به «مردم متشکل» برسیم. از خیریه تا توانمندسازی: نهادهای مدنی ما از دوران «کمکرسانی صرف» به سمت «توانمندسازی ساختاری» عبور کردهاند.
وقتی از اعتماد اجتماعی آسیب دیده سخن میگوییم، سازمانهای مردمنهاد در واقع «پلهای اعتماد» هستند. مساله فقط پول نیست؛ مساله «سرمایه اجتماعی» است. وقتی تورم، سفرههای مردم را کوچک میکند، قدرت خیرین هم محدود میشود؛ اما در همین شرایط، کمکهای خرد همچنان جاری …
