فرارو- افزایش قیمت بنزین بار دیگر به یکی از حساسترین موضوعات اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که به گفته ناصر ذاکری، اقتصاددان و تحلیلگر اقتصاد توسعه، نمیتوان آن را صرفاً با محاسبه قیمت تمامشده و میزان یارانه پرداختی دولت بررسی کرد. این اقتصاددان معتقد است بنزین با بسیاری از کالاها تفاوت دارد و تغییر قیمت آن میتواند پیامدهایی بسیار فراتر از اثر مستقیم اقتصادی داشته باشد.
به گزارش فرارو، برخی اقتصاددانان هشدار دادهاند که حتی طرح بحث افزایش قیمت بنزین نیز میتواند انتظارات تورمی را تشدید کند. از این رو، هرگونه تصمیمگیری درباره این موضوع باید با احتیاط بسیار انجام شود. قیمت بنزین واقعی نیست؛ اما راه اصلاح فقط گرانکردن نیست
ناصر ذاکری در گفتوگو با فرارو، با اشاره به ضرورت نگاه چندجانبه به موضوع افزایش قیمت بنزین، گفت: «بهطور طبیعی میان قیمت تمامشده و قیمت واقعی بنزین اختلاف وجود دارد. در واقع، قیمت تمامشده بالاست، اما با کمک یارانههای پنهان و آشکار، قیمت عرضه آن پایین میآید. با توجه به شرایط اقتصادی کشور، این وضعیت مدتهاست وجود دارد.»
وی افزود: «شرایط پالایشگاهها و مصرف بنزین در کشور، که بخشی از آن ناشی از تولید خودروهای بیکیفیت است، به مسئلهای مهم تبدیل شده است. مصرف بنزین در کشور ما بالاست و دولت برای عرضه بنزین با قیمت پایین، یارانه سنگینی پرداخت میکند. معمولاً تلاش بر این است که جامعه به سمت قیمتهای واقعی حرکت کند.»
ذاکری ادامه داد: «سیستم قیمتهای واقعی مانند تابلوهای راهنمایی در سطح شهر است. اگر این سیستمها درست عمل نکنند و اطلاعات واقعی در اختیار مردم نگذارند، مشکلات نیز پیچیدهتر میشود. اگر بخواهیم در اقتصاد کشور تغییراتی ایجاد کنیم و به سمت واقعیترشدن حرکت کنیم، باید موارد دیگری را نیز در نظر بگیریم.» افزایش ناگهانی قیمت بنزین؛ بازی با آتش
این اقتصاددان با تأکید بر اینکه بنزین از نظر آثار روانی با بسیاری از کالاهای دیگر تفاوت دارد، گفت: «اثرات روانی بنزین بسیار بیشتر از دیگر آثار آن است. تغییر قیمت برخی کالاها نه اثر چشمگیری دارد و نه بهسرعت خود را نشان میدهد، اما حتی انتشار خبری درباره تغییر قیمت بنزین، انتظارات تورمی را تشدید میکند.»
وی افزود: «صحبتکردن درباره افزایش قیمت بنزین میتواند بازی با آتش باشد. بنابراین، طرح موضوع افزایش قیمت بنزین باید با احتیاط بسیار زیادی انجام شود؛ چه برسد به اجرای آن.»
این تحلیلگر حوزه اقتصاد توسعه تأکید کرد: «اگر بخواهیم در اقتصاد کشور تغییراتی ایجاد کنیم، باید ببینیم کدام تغییرها کمهزینهتر هستند. بنزین موضوعی نیست که بتوان بدون توجه به تبعات آن دربارهاش تصمیم گرفت. وقتی خبر افزایش قیمت بنزین منتشر میشود، جامعه فقط قیمت خود بنزین را محاسبه نمیکند؛ مردم به این فکر میکنند که این افزایش قیمت چه تأثیری بر دیگر کالاها و خدمات خواهد داشت.» دولت به پول بیشتری نیاز دارد؛ اما بنزین پرهزینهترین گزینه است
ذاکری با اشاره به فشارهای مالی دولت گفت: «دولت در شرایط جنگی با هزینههای زیادی روبهرو است و خسارتهایی را متحمل شده است. این در حالی است که همزمان با افزایش هزینهها، درآمدها نیز کاهش یافتهاند. واقعیت این است که اگر دولت بخواهد توان مالی خود را افزایش دهد، باید به دنبال گزینههای بهتری باشد. هر یک از منابع مالی دولت، در کنار درآمدزایی، هزینههای اقتصادی خاص خود را نیز ایجاد میکنند.»
این اقتصاددان افزود: «مسئله قیمت بنزین یکی از پیچیدهترین موضوعات است، زیرا در کنار تبعات اجتماعی، پیامدهای اقتصادی و فرهنگی نیز دارد. از این منظر، افزایش قیمت بنزین یکی از پرهزینهترین روشهای افزایش درآمد دولت است.»
وی ادامه داد: «اگر هدف دولت واقعیسازی شرایط اقتصادی کشور باشد، بهتر است این مسیر را از حوزههای دیگر آغاز کند و تلاش برای واقعیکردن قیمت بنزین را در اولویت آخر قرار دهد. بنزین کالایی است که درست مانند ماهیت فیزیکی خود، میتواند در جامعه نیز اشتعال ایجاد کند.»
ذاکری گفت: «نگاهی به تجربه سالهای گذشته نشان میدهد اعمال هر نوع تغییر در قیمت بنزین میتواند تبعاتی فراتر از حوزه اقتصادی داشته باشد و جامعه را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد. در واقع، این اقدام چند برابر اثر واقعی اقتصادی خود، انتظارات تورمی را افزایش میدهد. به هیچ وجه توصیه نمیشود که بیمحابا با قیمت بنزین بازی شود.» خودروهای بیکیفیت؛ بخشی از مشکل بنزین را فراموش نکنیم
ذاکری با اشاره به مسئله مصرف سوخت گفت: «شاید بهتر باشد شیوههای مصرف را نیز اصلاح کنیم. این همه خودرو بیکیفیت با راندمان پایین و مصرف سوخت بالا، نهتنها آلودگی زیستمحیطی ایجاد میکند، بلکه زمینهساز هدررفت سوخت نیز میشود.»
وی افزود: «اگر خودروهای باکیفیتتر و کممصرفتر داشته باشیم، هم آلایندگی کاهش پیدا میکند و هم مصرف سوخت بهبود مییابد. نمیتوان تمام مسئله مصرف بالای سوخت را صرفاً با قیمت حل کرد. وقتی خودروهای پرمصرف در کشور تولید و استفاده میشوند، طبیعی است که مصرف بنزین نیز بالا برود.»
این تحلیلگر حوزه اقتصاد توسعه در ادامه به شرایط اقتصادی کشور و نیاز دولت به تأمین منابع جدید اشاره کرد و گفت: «با توجه به فشارهایی که از جنگ متحمل شدهایم و کاهش منابعی که با آن روبهرو هستیم، دولت به تأمین منابع جدید نیاز دارد. حل شرایط موجود کاملاً به این بستگی دارد که دولت چگونه بحران کنونی را مدیریت کند.»
ذاکری در پایان گفت: «برای مدیریت شوک قیمتی، دو اقدام اهمیت دارد: نخست، افزایش نظارت دولت برای مهار این روند و دوم، پیشبرد مذاکرات، تقویت ارتباطات و تلاشهای دیپلماتیک برای بهبود شرایط تأمین منابع.» خبرنگار : رویا پاک سرشت
