زمانی بود که هر کسی یک کاغذ و خودکاری در دست داشت و گاهی دوربین کوچک عکاسی را بر شانهاش آویزان میکرد و حتی عینک تهاستکانی گرد و سیاهرنگ به چشم میزد، ذهن ناخودآگاه به سمت خبرنگار بودن آن شخص میرفت. نوشتههایش را با خودکار بیک آبیرنگ روی کاغذهای چرکنویس مینشاند و سه چهار عکس از رویداد یا شخص روبهرویش میگرفت و در اسرع وقت خود را به یک باجه تلفن عمومی یا دفتر کارش میرساند.
گام بعدی، اطلاع خبر به کسی بود که بتواند خروجی خبر را در سایت آنلاین یا روزنامه منتشر کند. اگر رسانهاش سراسری بود، به مرکز رسانهای که معمولا در تهران مستقر میشد، تلفن میکرد و خبر را برای آنها میخواند تا بنویسند و منتشر کنند و یا متن خبر را با خودکار مشکی روی کاغذ سفیدرنگ مینوشت و فکس میکرد.
اکنون اگر از سختیهای کار فنی خبری از پیشکسوتان بپرسیم، بیشک کار خبری امروز را بسیار راحتتر و سادهتر از گذشته عنوان میکنند چراکه دیگر با مشکلاتی مانند ارتباطگیری با سردبیر و نحوه ارسال خبر درگیر نیستند. فیلم با گوشی میگیرند و مستقیم در خروجی فضاهای مجازی رسانههای خود پخش میکنند.
با ورود به عرصه طوفان ارتباطات و جلوهگری فناوری در دنیا، مطبوعات و عموم جامعه، خبرنگاری نیز چهره جدیدی به خود گرفته است. نوشتن روی کاغذ به تایپ مستقیم در گوشی و سیستم تبدیل شده و ارسال خبر به حد یک تیکزدن رسیده است.
هرچند خمشدن طولانیمدت گردن برای تایپ کردن خبر، بسیاری از خبرنگاران را با چالش مهم دیسک گردن و حتی اسپاسم عضلانی و گرفتگی رگها مواجه کرده و به خاطر درگیری بیش از حد با خبر و غرقشدن در دنیای اطلاعات، آنها را با بیماریهای جدی جسمی مثل مشکلات قلبی عروقی، فشار خون، دیابت و مشکلات روحی و روانی گرفتار کرده است.
هوش مصنوعی، مهمان تازه دنیای خبر
این روزها که ردپای هوش مصنوعی در دنیا بسیار پررنگ شده و برای بسیاری نیز دیگر زندگی بدون آن قابل تصور نیست، چه برای دردودل کردن، چه برای طرح مشکلات و گرفتن راهحل، خبرنگاری نیز فارغ از آن نبوده است.
ورود هوش مصنوعی به دنیای خبری، ایرادات و فوایدی دارد که یکی از فواید مهم آن، کاهش درگیری خبرنگار با خبر و استفاده ابزاری از آن برای ویراستاری و راحت کردن این بخش از کار است.
اگر صدای ضبطشده از سخنرانی و مصاحبه به صورت فارسی باشد، دیگر زحمت تایپ کردن آن نیز بر گردن خبرنگار نمیافتد و خبرنگار بلافاصله خبر تایپ شده را به هوش مصنوعی دیگری میفرستد تا برایش ویرایش دهد و آن را به ساختار خبری با تیتر، لید و متن خبر تبدیل کند. هرچند این بخش تایپ هوش مصنوعی برای خبرنگاران شهرهایی که زبان غیررسمی مثل ترکی دارند، هنوز قفل است. خبرنگار مثلا شهر تبریز باید مستقیم سخنرانی ترکی را در ذهنش ترجمه کند و همزمان نیز آن را تایپ کند.
خبرنگار در فرایند استفاده از هوش مصنوعی در تایپ و ویرایش خبر، نقش یک اپراتور را بازی میکند که باید پیش از انتشار، آن را بررسی کند تا مبادا هوش مصنوعی ایرادی در تایپ کردن یا ویرایش متن خبر داشته باشد.
ساختارهای تکراری معضل صرف اتکا به هوش مصنوعی
ایراد استفاده از چنین فناوری نیز از بخش فایده آن کاملا واضح است. هوش مصنوعی، ساختارهای مشخصی برای کار دارد و وقتی از آن برای مثلا ویرایش کامل خبر استفاده میشود، باید انتظار داشت ساختاری که برای خبر یک خبرنگار در شهر تهران به کار میگیرد با ساختار خبری که برای خبر یک خبرنگار در آن سوی ایران ترجیح داده میشود، یکی باشد.
در چنین شرایطی باید انتظار داشت که تیترها و نحوه جملهبندیهای تمامی خبرنگاران رفته رفته شبیه هم شود. این موضوع میتواند بخشی از تفاوتهای قلمی و سبک شخصی خبرنگاران را تحت تاثیر قرار دهد و به نوعی آنها را تنبل بار بیاورد و استفاده از بخشهایی از مغز را که قبلا با نوشتن روی کاغذ استفاده میشد، مختل سازد.
استفاده از هوش مصنوعی برای خبرنگاران در دنیای امروز اجتنابناپذیر است زیرا موهبتی است که به یک خبرنگار تنها در دل یک حادثه یا رویداد مهم کمک میکند و اگر کسی مخالف استفاده از آن شود، از سرعت جابهجایی اطلاعات جا میماند، با این حال، استفاده از این ابزار کمکی به سوادی نیاز دارد که بدون آن، افتادن در دام مغروق دریای تکرارها دور از انتظار نیست.
حداقل کاری که در این راستا برای یک خبرنگار لازم و ضروری است، ویرایش شخصی قبل از ارسال خبر است و نباید اعتماد کامل به هوش مصنوعی داشت زیرا همانطور که از نامش پیداست، مصنوعی است.
گسترش ابزارهای کمکی هوش مصنوعی
هوش مصنوعی امروز با هوش مصنوعی سال قبل، تفاوت قابل توجهی در ابزارهای دراختیار دارد. اگر در سال قبل فقط میشد با آن صحبت کرد و عکسهای خروجی آن مشکلات اساسی داشتند، الان پرورش یافته و خروجیهای آن نیز پخته تر شده است. بهتر درک میکند، بهتر میفهمد و عکسها و پوسترهای خروجی آن نیز بادقت بیشتری انجام میگیرد و این موضوع در کنار خوشحالی و آسودگی، ترسناک است. هوش مصنوعی با یادگیری از اطلاعات انسانها، بیشتر به قلمروی انسانها فرو میرود و با این روند، یک روز به قدرتی بلامنازع تبدیل خواهد شد.
