فضای سبز؛ نیاز یک شهر کویری و مقصد مسافران
خوسف به واسطه قرار گرفتن در مسیر جاده ترانزیتی، تنها با نیازهای جمعیت ساکن خود مواجه نیست و روزانه میزبان مسافران و خودروهای عبوری نیز هست. از این رو، وضعیت مبلمان شهری، فضای سبز، ورودیها و منظر عمومی شهر میتواند در تصویری که مسافران از این شهر کویری دریافت میکنند، نقش داشته باشد.
در چنین شرایطی، توسعه فضای سبز البته با الگوی متناسب با اقلیم، میتواند بخشی از راهکار مدیریت شهری برای ارتقای کیفیت محیط شهری باشد؛ راهکاری که نیازمند استفاده از منابع آبی پایدار و گونههای گیاهی سازگار با شرایط خشک منطقه است.
با این حال، محدودیت منابع آبی طی سالهای گذشته، مدیریت فضای سبز خوسف را با دشواریهایی مواجه کرده است. به گفته شهردار خوسف، این شهر حدود ۱۰ سال با مشکل تأمین آب برای آبیاری فضای سبز مواجه بوده و یکی از چاههای مورد استفاده نیز خشک شده است.
۱۵ میلیارد تومان برای نجات فضای سبز
مرتضی صبور با اشاره به اقدامات انجامشده برای حل این مشکل گفت: با حمایت فرمانداری و همکاری دستگاههای متولی آب و برق، عملیات انتقال آب برای فضای سبز شهر در حال انجام است و برای اجرای این طرح حدود ۱۵ میلیارد تومان هزینه شده است.
وی افزود: یک حلقه چاه پس از اخذ مجوز، تجهیز شده و این پروژه که در شمار طرحهای هفته دولت قرار گرفته، لذا در صورت تکمیل میتواند وضعیت فضای سبز شهر را متحول کند.
به گفته وی، اجرای این طرح تنها به تأمین آب فضای سبز موجود محدود نمیشود، بلکه آبیاری فضاهای سبز دو محدوده جدید الحاقشده به شهر نیز در برنامه قرار گرفته است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که خوسف در منطقهای کمآب قرار گرفته و استفاده از آب شرب برای آبیاری فضای سبز، همواره یکی از چالشهای مدیریت شهری در مناطق کویری بوده است.
شهردار خوسف ابراز امیدواری کرد با بهرهبرداری از این طرح، مصرف آب شرب در پارکها و فضاهای سبز شهری به میزان قابل توجهی کاهش یابد.
شهردار خوسف درباره سرانه فضای سبز شهر نیز گفت: سرانه فضای سبز خوسف حدود ۱۸ مترمربع است؛ رقمی که از حداقل استانداردهای داخلی بالاتر بوده و به استانداردهای جهانی که حدود ۲۰ تا ۲۵ مترمربع عنوان میشود، نزدیک است.
با وجود این، مسئله اصلی برای شهری مانند خوسف صرفاً میزان سرانه فضای سبز نیست، بلکه تأمین آب پایدار برای حفظ این فضاهاست؛ موضوعی که اجرای طرح جدید انتقال آب میتواند بخشی از آن را برطرف کند.
شهری تاریخی با دغدغه ساماندهی منظر
خوسف در کنار موقعیت جغرافیایی خود، از بافت تاریخی و سنتی برخوردار است و همین ویژگی، ساماندهی سیما و منظر شهری را به یکی دیگر از موضوعات مهم مدیریت شهری تبدیل کرده است.
شهردار خوسف از انجام مطالعات و اقدامات مربوط به ساماندهی بافت شهری با همکاری ادارهکل راه و شهرسازی و استفاده از مشاور خبر داد و گفت: محدودههای بافت فرسوده نیز در حال پیگیری است تا امکان استفاده از اعتبارات مربوط به این بخش فراهم شود.
ساماندهی تابلوهای شهری، سیما و منظر، معابر و بازارچه از دیگر برنامههایی است که شهرداری خوسف برای بهبود چهره شهر دنبال میکند.
این اقدامات در شهری با بافت تاریخی و در عین حال قرارگرفته در مسیر ترانزیتی، میتواند علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، به بهبود منظر شهری برای مسافران و رونق ظرفیتهای گردشگری و اقتصادی خوسف نیز کمک کند.
بودجه ۷۵ میلیارد تومانی برای شهری با منابع محدود
در کنار چالش آب، تأمین منابع مالی یکی دیگر از دغدغههای شهرداری است. شهردار خوسف از افزایش بودجه شهرداری از حدود ۶۰ میلیارد تومان در سال گذشته به ۷۵ میلیارد تومان در سال جاری خبر داد و گفت که در سال گذشته حدود ۱۲۰ درصد بودجه محقق شده است.
وی با اشاره به مشکلات مالی شهرداریها در کشور اظهار کرد: شهرداری خوسف نیز در مقطعی برای پرداخت حقوق کارکنان با مشکل مواجه بود، اما با اقداماتی در زمینه منابع درآمدی، سرمایهگذاری و استفاده از ظرفیت ماشینآلات، تلاش شده است وضعیت درآمدی شهرداری بهبود یابد.
شهرداری همچنین پیگیری طرحهای سرمایهگذاری و ایجاد درآمدهای پایدار را در دستور کار قرار داده است؛ موضوعی که برای شهری با جمعیت محدود و منابع درآمدی محدود، اهمیت ویژهای دارد.
خوسف؛ فرصتی برای تبدیل توقف به ماندگاری
خوسف امروز در نقطهای قرار دارد که دو ویژگی متفاوت را همزمان در خود جای داده است؛ از یک سو شهری کویری با محدودیت جدی منابع آب و از سوی دیگر شهری تاریخی و قرارگرفته در مسیر عبور مسافران و ناوگان ترانزیتی لذا توسعه فضای سبز در چنین شهری اگر بر پایه منابع آبی پایدار، گونههای کممصرف و مدیریت بهینه آب دنبال شود، میتواند فراتر از یک پروژه عمرانی باشد؛ بخشی از راهبرد برای ارتقای کیفیت محیط شهری و تبدیل خوسف از یک شهر صرفاً عبوری به مقصدی برای توقف و ماندگاری مسافران.
اکنون طرح انتقال آب و برنامههای ساماندهی سیما و منظر شهری در کنار تلاش برای جذب سرمایهگذاری، سه محور مهمی هستند که میتوانند در آینده چهره خوسف را تغییر دهند؛ شهری که در دل کویر، برای توسعه بیش از هر چیز به آب پایدار، منابع مالی و نگاه بلندمدت به ظرفیتهای تاریخی و ترانزیتی خود نیاز دارد.
شهر خوسف در ۳۶ کیلومتری غرب بیرجند مرکز خراسان جنوبی قرار دارد.
